Warszawa · pocztówki i historia

Warszawa międzywojenna

Kosmopolityczna stolica i narodziny nowoczesnego państwa, 1918–1939

Odzyskanie niepodległości w listopadzie 1918 roku otworzyło przed Warszawą erę awansu politycznego, społecznego i urbanistycznego — miasto musiało w krótkim czasie scalić trzy dawne zaborcze prowincje i wyrosnąć na nowoczesną, europejską metropolię.

Karty z tego rozdziału pokazują wysmakowane światłodruki placu Teatralnego i Tarasów Zamkowych wydawnictwa Wojutyńskiego, sześciokadrowe pozdrowienie wysłane do Paryża w 1932 roku, i sepiowy światłodruk nowo ukończonego gmachu Muzeum Narodowego.

Plac Teatralny i Teatr Wielki

PT:7:48

Datowanie: Numer telefonu wydawcy w dawnym, krótkim formacie na rewersie wskazuje na dwudziestolecie międzywojenne.
Awers: Elegancki światłodruk fasady Teatru Wielkiego projektu Antonia Corazziego przy placu Teatralnym, ze skwerem, dorożkami i przechodniami.
Rewers: Podzielony, czysty. Stopka: „Wydawnictwo K. Wojutyńskiego w Warszawie. Telefon 262-265.”
Historia i kontekst: Plac Teatralny był w okresie międzywojennym elitarnym centrum kulturalnym Warszawy. Gmach Teatru Wielkiego, zniszczony niemal całkowicie w 1944 roku (ocalała klasycystyczna fasada frontowa), odbudowano i powiększono po wojnie.

Taras Zamkowy od strony Wisły — wydawnictwo GGU

PT:7:49

Datowanie: Oznaczenie „GGU” w polu na znaczek pocztowy na rewersie wskazuje na dwudziestolecie międzywojenne.
Awers: Światłodruk Tarasów Zamkowych na Wzgórzu Zamkowym od strony Wisły — ponad zielenią skarpy wznoszą się mury Zamku Królewskiego i wieże kościoła św. Jana.
Rewers: Podzielony, czysty. Wydawnictwo K. Wojutyńskiego z literami „GGU” w miejscu na znaczek.
Historia i kontekst: Po odzyskaniu niepodległości Zamek Królewski stał się oficjalną rezydencją Prezydenta RP; przeprowadzono wtedy szeroko zakrojone prace konserwatorskie przywracające zamkowi polski charakter po carskich przebudowach.

Sześciokadrowe pozdrowienie wysłane do Paryża

PT:8:29

Datowanie: Stempel pocztowy z datą 28 grudnia 1932 r. (nie odręczna data, jak można by sądzić — to stempel nadawczy).
Awers: Karta wielokadrowa: wokół herbu Warszawy (Syrenka) sześć widoków — pomnik księcia Józefa Poniatowskiego, Pałac w Łazienkach, Zamek Królewski, pomnik Mikołaja Kopernika, Ratusz, Stare Miasto.
Rewers: Podzielony, gęsto zapisany po francusku, adresowany na 5 Place de la Sorbonne w Paryżu. Dwa znaczki polskie (30 gr i 5 gr). Wydawca: Składnica i Wydawnictwo Pocztowe, Warszawa, numer seryjny 3b.
Historia i kontekst: Karty wielokadrowe typu „Pozdrowienie z…” były popularnym typem pamiątki turystycznej w latach 30. Ta, wysłana na paryską Sorbonę, dokumentuje międzynarodowe kontakty naukowe i towarzyskie międzywojennej Warszawy.

Modernistyczny gmach Muzeum Narodowego

PT:8:22

Datowanie: Sepiowy światłodruk o nowoczesnym układzie typograficznym, koniec dwudziestolecia międzywojennego.
Awers: Sepiowy światłodruk nowo wzniesionego, modernistycznego gmachu Muzeum Narodowego w Alejach Jerozolimskich. Przed fasadą zaparkowane samochody i coś w rodzaju omnibusu, nowoczesne latarnie. Podpis dwujęzyczny polsko-francuski.
Rewers: Podzielony, czysty. Zastrzeżenie „Przedruk wzbroniony”, numer seryjny 1508. Nazwa wydawcy na karcie nie widnieje.
Historia i kontekst: Gmach Muzeum Narodowego, zaprojektowany przez Tadeusza Tołwińskiego, budowano od 1927 do 1938 roku. Przetrwał wojnę, stając się w 1944 roku schronieniem dla najcenniejszych dzieł sztuki ocalałych z płonącej stolicy.