Zbiór pocztówek i fotografii
W dziale pocztówek — sto czterdzieści siedem kart. Najstarsze pochodzą jeszcze z czasów poczty rosyjskiej: Rynek Starego Miasta z targiem w nakładzie K. Sommera, kościół św. Krzyża wysłany do Paryża, plac Zamkowy do Lwowa. Potem przychodzą podpisy niemieckie z lat I wojny — most Poniatowskiego wysadzony w sierpniu 1915, sobór na placu Saskim, wojsko odpoczywające na ulicach. Z międzywojnia został komplet dziesięciu fotografii J. Krywulta „Pamiątka z Warszawy” z 1936 roku, w oryginalnej kopercie: Marszałkowska z tramwajami, Prudential, Zachęta, Rynek — pierzeje, których w większości już nie ma.
Środek zbioru to rok 1944 i to, co po nim zostało: dziesięć kart z serii „Warszawa walcząca” i „Warszawa zburzona” Spółdzielni „Światowid”, ruiny Starówki, kościołów i getta zdjęte dla „Czytelnika” przez zakład J. Bułhak i Syn, cztery amatorskie odbitki ze zniszczeń 1939 roku. Część najliczniejsza — sześćdziesiąt cztery karty z serii „Odbudowa Warszawy” Książki i Wiedzy — pokazuje kierunek odwrotny: Trasę W-Z, Mariensztat, rusztowania na Starym Mieście. Ich rewersy niosą podpisy pisane językiem epoki; noty oddzielają je od tego, co widać na zdjęciu.
Drugi dział strony to trzydzieści pięć fotografii z warszawskich zakładów, z lat 1865–1920 — w większości z atelier Jana Mieczkowskiego. Ich opisy przeniesiono z katalogu kolekcji, bez zmian.
Lata w indeksie oznaczają datę wydania karty, nie datę stempla ani moment wykonania zdjęcia — karty z Powstania wydrukowano rok po tym, co pokazują, i tam liczy się rok druku. Część datowań katalogowych jest przybliżona albo niepotwierdzona; gdzie tak jest, mówi o tym nota przy karcie. Klik w skan otwiera powiększenie z odwrociem i nawigacją.
Kramy, parasole, dorożki i gęsty tłum wypełniają rynek — scena rodzajowa, nie widok reprezentacyjny. Druk w niebieskim monochromie wydał Karol Sommer z Miodowej 4. Rewers z tytulaturą „Carte postale / Открытое письмо / Pocztówka” ma jeszcze adres jednodzielny i na tym katalog opiera datowanie na około 1900–1905. Stan dobry, drobne przybrudzenia.
PT:8:20 · światłodruk monochromatyczny, adres jednodzielny
Ta karta przebyła drogę do Paryża, na adres przy rue de Maistre, ze znaczkiem 2 kop. naklejonym na awersie i datownikiem „29 MAI”. Rewers ma jeszcze układ jednodzielny w formacie rosyjskim, co pozwala datować druk na lata około 1901–1905. Fototypię wykonali Scherer, Nabholz i Ska w Moskwie dla warszawskiego detalisty Karola Sommera z Miodowej 4.
PT:8:16 · fototypia, karta jednodzielna, obiegowa
Rosyjski znaczek, datownik i adres pisany cyrylicą do Lwowa przy ulicy Hofmana 3: przesyłka wyszła z zaboru rosyjskiego do austriackiego. Jednodzielny rewers pozwala datować druk na około 1901–1905. Na awersie barwna litografia placu z Zamkiem Królewskim, kolumną Zygmunta i ruchem ulicznym; wydawcy nie ustalono, narożniki mają załamania.
PT:8:30 · litografia barwna, obiegowa
Życzenia imieninowe wpisano wprost na awers, obok srebrzonej ramy z kwiatów i motyli: „Warszawa d. 13/III 1902. Kochana Mieciu!”. Rewers jest jeszcze niepodzielony, z rosyjskim znaczkiem 3 kop. i warszawskimi datownikami z tego samego roku. Nakładcy nie udało się ustalić; katalog dopuszcza druk zagraniczny i pozostawia atrybucję otwartą.
PT:5:39 · chromolitografia secesyjna, obiegowa
Zielone cebulaste kopuły i bogato zdobiona fasada garnizonowej świątyni górują nad placem z torami tramwajowymi; kolory nałożone na światłodruk pozostały nasycone. Rewers z formułą „CARTE POSTALE — POCZTÓWKA” i rosyjskim „Открытое письмо” wskazuje na czasy zaboru, stąd datowanie na około 1908–1915. Numer wydawniczy 623, oficyna K. Wojutyńskiego.
PT:8:14 · światłodruk kolorowany, nieobiegowa
Ratusz z wieżą przy placu Teatralnym, tramwaj z tablicą „5 WARSZAWA”, dorożki i przechodnie. Odwrocie mówi tu więcej niż widok: dwa znaczki rosyjskie, datownik „Warschau”, adres do Szwajcarii i niemiecka korespondencja o wymianie kart z kolekcjonerem mostów, obok fioletowa pieczątka „Wsewołod Matyschuk, Student, Warschau”. Nakład A. Chlebowskiego, numer 64.
PT:8:15 · światłodruk, obiegowa
Niemiecki podpis „Warschau — Russischer Dom” osadza tę odbitkę w czasie okupacji pierwszowojennej i na nim, wraz z numerem płyty 68770, katalog opiera ostrożne datowanie na lata 1915–1918, zaznaczając, że wymaga ono potwierdzenia. Awers obejmuje sobór metropolitalny z dzwonnicą, rozebrany w latach dwudziestych. Rewers dzielony, sygnowany „L. M. W. 1”.
PT:8:13 · światłodruk, nieobiegowa
Podpis awersu określa scenę jako miasto pod okupacją niemiecką w 1915 roku: karabiny ustawione w kozły, odpoczywający żołnierze, w tle szyldy sklepów. Rewers przeszedł obieg pocztą polową — datownik z 23 IX 1916, numeru stacji nie da się odczytać — obok fioletowa pieczęć jednostki i list po niemiecku. Znaczka brak; druk rozprowadzał Pudel-Verlag.
PT:8:19 · światłodruk, obiegowa pocztą polową
Stalowa kratownica drugiego mostu na Wiśle, uszkodzona i wysadzona, z filarami i nabrzeżem w kadrze. Podpis niemiecki brzmi „Warschau — Zweite Weichselbrücke”, polski — „II MOST NA WIŚLE”. Sygnatura „L. M. W. 21” w ramce łączy ten druk z innymi kartami tego samego wydawcy w zbiorze; odwrocie zapisane po niemiecku, karta była w obiegu.
PT:8:23 · światłodruk, obiegowa
Spadzista ulica Zjazd schodzi ku mostowi między murem oporowym skarpy a wysoką kamienicą narożną; w kadrze jedna dorożka. Światłodruk wydał berliński nakładca S. Königsfeld pod numerem 769, a dzielony adres na rewersie wraz z berlińską proweniencją wskazują na okres pierwszej wojny, około 1915–1918. Karta nie była w obiegu.
PT:8:24 · światłodruk, nieobiegowa
Podpis biegnie w trzech językach — po polsku, niemiecku i rosyjsku — i to on niesie całe datowanie, wskazane ostrożnie na okolice 1915 i pozostawione do potwierdzenia. Kadr obejmuje zakręcony podjazd Karowej ze zdobioną balustradą i latarniami. Karta nie nosi żadnej sygnatury nakładcy, więc wydawcy nie udało się ustalić; rewers dzielony, bez obiegu.
PT:8:37 · autotypia w ramce, nieobiegowa
Barwny druk pokazuje most Poniatowskiego z wysadzonymi przęsłami i wieżą bramną, z podpisem polskim i niemieckim. Adnotacja „Dozwolone cenzurą z d. 31/VIII 1915” datuje kartę dokładnie i wiąże ją z sierpniowym zniszczeniem przeprawy przez wycofujących się Rosjan. Nakładcę oznaczono jedynie inicjałami M.K.W.; rewers dzielony, bez śladów obiegu.
PT:8:50 · druk barwny, rewers dzielony, nieobiegowa
Ręczne kolorowanie objęło tu chorągwie cechowe — purpurę, błękit, żółć — oraz podmalowane niebo. Awers utrwala pochód w 125. rocznicę Konstytucji 3 Maja: poczty sztandarowe i tłum na tle staromiejskich kamienic. Sygnatury „B.-R. / W. № 3” nie rozwiązano, nakładcy nie udało się ustalić. Stan dostateczny, narożniki uszkodzone.
PT:8:3 · pocztówka patriotyczna, ręcznie kolorowana
Rewers nosi odręczną niemiecką korespondencję datowaną „Warschau, d. 5/4 16”, i to ona osadza tę odbitkę w kwietniu 1916 roku. Awers pokazuje rozległą panoramę z kratownicowym mostem Kierbedzia nad Wisłą, gęstą zabudową i wieżami kościołów, pod podpisem „Totalansicht von Warschau”. Wydawcy nie udało się ustalić; przy podpisie widnieje numer 766.
PT:8:17 · światłodruk, obiegowa
Monumentalny gmach o boniowanej elewacji i arkadach, przed nim dorożki i przechodnie; awers określa go niemiecką nazwą okupacyjną „Reichsbank”, lecz katalog zastrzega, że identyfikacji budynku nie udało się potwierdzić. Rewers nosi odręczny list po niemiecku z datą 4 VI 1916 oraz ramkę wydawcy „L. M. Nr 41”, i na tym liście opiera się datowanie.
PT:8:18 · światłodruk, obiegowa
Na rewersie niemiecka korespondencja z datą 24/8 16 — to ona daje datowanie, bo sygnatura wydawcy sprowadza się do inicjałów „L.M.” w ramce i pozostaje do potwierdzenia. Awers pokazuje dwuwieżowy neogotycki kościół św. Floriana, a przed nim brukowany plac z dorożkami. Ślady obiegu są widoczne, stan poza tym dobry.
PT:8:21 · światłodruk, obiegowa
Wydawnictwo K. Wojutyńskiego podało na rewersie własny numer telefonu 262-263 i to jedyna atrybucja tej odbitki. Awers, ze zmiękczonym konturem typowym dla światłodruku, obejmuje Plac Teatralny z gmachem Teatru Wielkiego, pierzeją, drzewami i ruchem ulicznym. Datowanie katalog określa ogólnie na międzywojnie i zostawia do potwierdzenia.
PT:7:48 · światłodruk, nieobiegowa
Światłodruk oficyny K. Wojutyńskiego, z numerem telefonu wydawcy na rewersie i literami „GGU” w polu znaczka. Ujęcie od strony Wisły obejmuje Taras Zamkowy, zabudowę Starego Miasta i wieże kościołów ponad zielenią skarpy. Datowania nie udało się zawęzić poza międzywojnie, z możliwością karty wcześniejszej; papier nosi typowe dla techniki zmiękczenie.
PT:7:49 · światłodruk, nieobiegowa
Wysłana 23 XII 1932 pod paryski adres przy Place de la Sorbonne, ze znaczkami 30 gr i 5 gr oraz wiadomością pisaną po francusku. Awers zestawia herb miasta z sześcioma kadrami: pomnikiem Poniatowskiego, pałacem w Łazienkach, Zamkiem, pomnikiem Kopernika, Ratuszem i Starym Miastem. Wydawca zastrzegł reprodukcję i oznaczył kartę numerem 3b.
PT:8:29 · karta wielokadrowa, obiegowa
Wydawcy nie udało się ustalić — na rewersie widnieje tylko logo w ramce, zastrzeżenie przedruku i numer 1508. Awers, podpisany po polsku i po francusku, pokazuje modernistyczny gmach Muzeum Narodowego przy Alejach Jerozolimskich, a przed nim latarnie, samochody i dorożki. Sepiowy światłodruk z samego końca dwudziestolecia.
PT:8:22 · światłodruk w sepii, nieobiegowa
Datownik „FELDPOST b 10.10.39” z godłem III Rzeszy i niemiecki list żołnierski to najmocniejszy punkt datowania: przedwojenna karta poszła w obieg już pod okupacją. Awers, podpisany po polsku i francusku, obejmuje gmach Muzeum Narodowego z pojazdami przed fasadą. Wydawcą jest „Ruch”, numer 1508; powiązanie z inną kartą zbioru pozostaje do potwierdzenia.
PT:8:45 · druk dwujęzyczny, obiegowa poczta polowa
Pałac z portykiem kolumnowym, podjazd i drzewko w donicy, a pod obrazem dwujęzyczny podpis, sygnatura „Fot. F. Gazda” i numer 175. Adres wydawcy na rewersie zapisano w zgermanizowanej formie „Ploßstr. 47a” i to on jest jedyną podstawą datowania na lata okupacji, które katalog pozostawia do potwierdzenia.
PT:8:26 · odbitka fotograficzna (real-photo), nieobiegowa
Ciężki karabin maszynowy chłodzony wodą, ustawiony na trójnogu za osłoną, obsługują dwaj powstańcy w hełmach; obok stoi wiadro. Rewers wydrukowano dwujęzycznie, po polsku i francusku, z lokalizacją placówki przy elektrowni. Wydawcami są Polskie Archiwum Krajoznawcze i Spółdzielnia „Światowid”, z adnotacją „Na odbudowę Warszawy 1 zł”; zdjęcie powstało w 1944 roku, druk jest późniejszy.
PT:8:1 · pocztówka fotograficzna, seria „Warszawa walcząca”
Datownik „Jelonki, dn. 10.X.1945” i adres w czeskim Přerovie pokazują, że karta poszła za granicę rok po przedstawionym wydarzeniu; nadawczyni podpisała się „Anka Strycharska”. Awers pokazuje cywilów z tobołkami i walizkami na zniszczonej ulicy, opisanych dwujęzycznie jako ewakuacja ludności w 1944 roku. Rewers nosi nadruk „Na odbudowę Warszawy 1 zł”.
PT:8:2 · pocztówka fotograficzna, obiegowa, „Warszawa walcząca”
Tłum zgromadzony wokół mogiły z wieńcami; katalog określa scenę ostrożnie, jako prawdopodobny pogrzeb albo uczczenie poległych powstańców. Dwujęzyczny rewers nosi wezwanie „Cześć Bohaterom! — Honneur aux héros!”, adres Polskiego Archiwum Krajoznawczego i spółdzielni „Światowid” oraz dopisek o 1 zł na odbudowę. Zdjęcie z 1944, wydanie późniejsze.
PT:8:4 · pocztówka fotograficzna, seria „Warszawa walcząca”
Dym i ogień nad zabudową, sylwetki na pierwszym planie — rewers nazywa to ujęcie dwujęzycznie: „Ulica Marszałkowska płonie / La rue Marszałkowska en feu”, z przypisaniem autorstwa K. Chruścielowi. Fotografia dokumentuje rok 1944, sam druk powstał później, w serii Polskiego Archiwum Krajoznawczego i „Światowida”, z dopłatą 1 zł na odbudowę.
PT:8:8 · pocztówka fotograficzna, seria „Warszawa walcząca”
Na barykadzie przy placu Napoleona ustawiono zdobyczny niemiecki pojazd pancerny w kamuflażu, otoczony bębnami kablowymi, beczkami i skrzyniami; dokładnego typu maszyny katalog nie rozstrzyga. Podpis biegnie równolegle po polsku i po francusku. Odbitkę wydały Polskie Archiwum Krajoznawcze i Spółdzielnia „Światowid”, druk RSW „Prasa”, B-40071.
PT:8:9 · pocztówka fotograficzna, seria „Warszawa walcząca”
Zamiast walki — zaopatrzenie w wodę: ludzie z wiadrami idą wzdłuż barykady, mijając sklep z resztką szyldu „…MIĘSO” i zniszczoną pierzeję ulicy. Rewers podaje podpis po polsku i po francusku, druk RSW „Prasa” B-40071 oraz dopłatę 1 zł na odbudowę. Fotografię Bukowskiego katalog datuje na sierpień 1944, samo wydanie na około 1945–1946.
PT:8:12 · pocztówka fotograficzna, seria „Warszawa walcząca”
Dwie zakonnice w czarnych habitach idą przez gruzy Nowego Miasta, a nad nimi wznosi się zniszczony barokowy kościół Sakramentek z ocalałą rzeźbą na szczycie. Rewers drukowano dwujęzycznie, po polsku i francusku, z nadrukiem „NA ODBUDOWĘ WARSZAWY 1 ZŁ”. Zdjęcie dokumentuje zniszczenia 1944–1945, sama karta wyszła nakładem Spółdzielni „Światowid” około 1945–1946.
PT:8:5 · pocztówka fotograficzna, seria „Warszawa zburzona”
Rewers wydrukowano po polsku i po francusku, z nadrukiem „NA ODBUDOWĘ WARSZAWY 1 ZŁ” i sygnaturą druku B-40071. Awers sprowadza obraz zniszczeń do jednego znaku: wygięta blaszana tabliczka z nazwą ulicy wisi na oberwanym wsporniku nad rozległym gruzowiskiem. Wydały Polskie Archiwum Krajoznawcze i spółdzielnia „Światowid”, zdjęcie wykonał E. Falkowski.
PT:8:6 · pocztówka fotograficzna, seria „Warszawa zburzona”
Znaczek za 10 zł z kosiarzem projektu St. Zechowskiego, datownik „Warszawa 20.I.49” i list do Częstochowy zaczynający się od „Kochana Lulu!” — ten egzemplarz przeszedł przez pocztę kilka lat po powstaniu zdjęcia. Awers, z dwujęzycznej serii „Warszawa walcząca — Varsovie combattante”, pokazuje powrót powstańców z akcji wśród zniszczonej zabudowy; fot. T. Bukowski.
PT:8:7 · pocztówka fotograficzna, „Warszawa walcząca”, obiegowa
Zrównany z ziemią teren ciągnie się po horyzont, bez śladu ocalałej zabudowy; drukowany podpis lokuje go na Muranowie. Wydawcy najpierw nie rozpoznano — logo w ramce pozostawało do potwierdzenia — ustalono go dopiero przez zestawienie z inną kartą tej samej serii „Wa” i sygnatury M-32629. Fot. J. Bułhak i Syn.
PT:8:11 · wklęsłodruk, seria „Wa” nr 6
Zwalone sklepienia, rumowisko i wypalona bryła świątyni — zdjęcie wykonał zakład J. Bułhak i Syn. Rewers niesie logo Czytelnika, oznaczenie „Ser. Wa Nr 3” i sygnaturę M-32629; ten sam numer pozwala przypisać temu wydawcy inną kartę z tej samej serii, dotąd o nieustalonym nakładcy. Datowanie druku podano orientacyjnie.
PT:8:41 · wklęsłodruk, seria „Wa” nr 3
Gotycki kościół przy ulicy Piwnej stoi wypalony, wokół rumowisko i skorupy staromiejskich kamienic; przy wezwaniu świątyni katalog stawia znak zapytania i nie rozstrzyga identyfikacji. Zdjęcie sygnowała firma J. Bułhak i Syn, a wydał je Czytelnik jako numer 2 serii „Wa”. Datowanie wynika z przynależności do tej serii, nie z zapisu na samej karcie.
PT:8:42 · wklęsłodruk, seria „Wa” nr 2
Rzeźba leży wśród gruzów z uniesioną dłonią, wciąż dźwigając krzyż; w tle ruiny Krakowskiego Przedmieścia. Podpis wskazuje kościół Św. Krzyża, spod którego fasady figurę strącono w 1944 roku. Wklęsłodruk wydał Czytelnik jako numer 12 serii „Wa”, zdjęcie sygnowane J. Bułhak i Syn.
PT:8:43 · wklęsłodruk, seria „Wa” nr 12
Prawie pusty kadr: rozległe pole gruzu po zrównanym z ziemią getcie, z pojedynczymi belkami i kominami odcinającymi się od nieba. Podpis awersu ogranicza się do dwóch słów, „Warszawa / Getto”. Wydał Czytelnik w serii „Wa” pod numerem 5, zdjęcie sygnowane przez zakład J. Bułhak i Syn; datowanie katalogowe to około 1945–1947.
PT:8:44 · wklęsłodruk, seria „Wa”, nr 5
Ujęcie poprowadzono przez ocalały prześwit bramy, w którego ramie stoją wypalone kamienice staromiejskiego rynku. Sygnatura M-32629 i oznaczenie „Ser. Wa Nr 14” wskazują na Czytelnika, a autorem zdjęcia jest E. Falkowski — w tej serii pracowało wielu fotografów. Wklęsłodruk z pierwszych lat po wojnie, datowany na około 1945–1947.
PT:8:46 · wklęsłodruk, seria „Wa” nr 14
Fotografia T. Bukowskiego utrwala Kamienne Schodki jeszcze nienaruszone: strome stopnie między kamienicami, latarnię, przechodniów, dziecko i psa. Sam druk jest jednak późniejszy — dwujęzyczny rewers podpisano „Warszawa przedwojenna — Varsovie d'avant-guerre” i opatrzono dopłatą 1 zł na odbudowę. Wydały go Polskie Archiwum Krajoznawcze i „Światowid”; dokładnej daty wydania nie ustalono.
PT:7:43 · pocztówka fotograficzna, edycja „na odbudowę”
W podziemiach pierwszej kamienicy z prawej mieszczą się, jak objaśnia rewers, schody ruchome Trasy W-Z; to kamienica Johna, wówczas Dom Literatury, a sąsiednia, rokokowa, należała do Prażmowskich. Awers ukazuje tę pierzeję Krakowskiego Przedmieścia po zmroku. Wydanie PTTK, wklęsłodruk RSW „Prasa”, nr 583, zdjęcie WAF.
PT:7:82 · wklęsłodruk, wydanie PTTK, nieobiegowa
Zdjęcie obejmuje plac z Kolumną Zygmunta i przylegającą zabudowę, wypełniony ludźmi. Drukowany rewers zapowiada, że Krakowskie Przedmieście zostanie całkowicie odbudowane do roku 1951 — to obietnica wydawcy, nie stan utrwalony na kliszy. Egzemplarz nieobiegowy, w cenie 8 zł powiększonej o 2 zł na Fundusz Odbudowy Stolicy.
PT:7:1 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Drukowany rewers objaśnia, że do gmachu Dyrekcji PKP przeniesiono w 1945 roku ministerstwa z Lublina; awers pokazuje natomiast zwyczajną pierzeję z przechodniami. Zdjęcie E. Falkowskiego wydała Książka i Wiedza w fotograficznej serii „Odbudowa Warszawy dziełem całego narodu”. Egzemplarz nieobiegowy, z ceną 8 zł i dopłatą na Fundusz Odbudowy Stolicy.
PT:7:2 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Kadr obejmuje ulicę z tramwajem linii 26 i zabudowę wschodniego odcinka Trasy W-Z, opisanego na rewersie jako aleja Gen. Świerczewskiego. Nakład Książki i Wiedzy należy do serii sygnowanej hasłem „Odbudowa Warszawy dziełem całego narodu”, numer B-106636. Nadruk ceny 8 zł z dopłatą 2 zł na Fundusz Odbudowy Stolicy pokazuje, jak finansowano ten typ wydawnictw. Rewers pozostał czysty.
PT:7:3 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Zjazd na most zamykają charakterystyczne wieżyczki pawilonów, między którymi przejeżdżają pojedyncze samochody. Drukowany rewers głosi, że most odbudowano całkowicie w rok — to formuła wydawcy, nie opis kadru. Karta pochodzi z serii Książki i Wiedzy, sprzedawanej za 8 zł z dopłatą 2 zł na Fundusz Odbudowy Stolicy. Egzemplarz nieobiegowy.
PT:7:4 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Plac przy wylocie tunelu Trasy W-Z, zabudowa i kopulasta wieża w rejonie pałacu „pod Blachą”. Rewers wskazuje autora zdjęcia — Baranowskiego z Film Polski — oraz cenę osiem złotych z dodatkową dwuzłotówką na Fundusz Odbudowy Stolicy, wpisaną wprost w druk wydawcy. Egzemplarz nie przeszedł obiegu pocztowego.
PT:7:5 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
W kadrze odcinek nowej arterii z zabudową, wieżą kościelną, tramwajem i ruchem pieszym. Rewers, drukowany przez Książkę i Wiedzę, przedstawia trasę jako dzieło polskiego robotnika i technika — to podpis wydawcy, nie opis zdjęcia. Cena 8 zł z dopłatą 2 zł na Fundusz Odbudowy Stolicy; karta nie była w obiegu.
PT:7:6 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Przęsło mostu z wysokim masztem i dźwigiem, pod nim tłum przechodniów i samochód. Rewers przypisuje budowę ofiarom społeczeństwa śląskiego i podaje cenę 8 zł wraz z dopłatą 2 zł na Fundusz Odbudowy Stolicy. Numer B-106636 wiąże druk z serią Książki i Wiedzy, datowaną przez katalog na około 1949–1950; egzemplarz nie był w obiegu.
PT:7:7 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Okrągła klasycystyczna rotunda studni stoi pośrodku placu, obok przejeżdżają tramwaje, a przy jezdni widnieje tablica „JEDEN KIERUNEK RUCHU”. Rewers wskazuje siedzibę Z.Z. Prac. Kultury przy Trasie W-Z i podaje cenę 8 zł z dopłatą 2 zł na Fundusz Odbudowy Stolicy. Wydawcą jest Książka i Wiedza, zdjęcie sygnował E. Szmidtgal.
PT:7:8 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Książka i Wiedza umieściła w serii poświęconej odbudowie także motyw rekreacyjny: regaty na Wiśle w wieczornym świetle, z ciemniejącą sylwetą brzegu. Autora zdjęcia, T. Jankowskiego, wymieniono na rewersie obok ceny 8 zł i dopłaty 2 zł na Fundusz Odbudowy Stolicy. Karta nie przeszła obiegu pocztowego.
PT:7:9 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Nocne ujęcie mostu Śląsko-Dąbrowskiego: rząd latarni ciągnie się przez przęsła i odbija w Wiśle. Fotografię T. Bukowskiego wydała Książka i Wiedza w serii „Odbudowa Warszawy dziełem całego narodu”, z ceną 8 zł i dwoma złotymi dopłaty na Fundusz Odbudowy Stolicy. Rewers pozostał czysty, bez śladów obiegu.
PT:7:10 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Zdjęcie sygnował J. Bułhak, co w obrębie serii Książki i Wiedzy odróżnia tę kartę od sąsiednich. Awers pokazuje modernistyczny gmach z kolumnowym portykiem — Ministerstwo Oświaty przy al. Szucha, w podpisie na rewersie nazwanej Aleją I Armii W.P. — a przed nim samochody i drzewa. Druk nosi numer B-106636 oraz nadruk ceny z dopłatą na Fundusz Odbudowy Stolicy.
PT:7:11 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Do serii o odbudowie stolicy trafił kadr zupełnie bez architektury: zbliżenie niedźwiedzia polarnego na wybiegu Ogrodu Zoologicznego. Fotografię wykonał T. Bukowski, wydała Książka i Wiedza, a cenę 8 zł uzupełniała dopłata 2 zł na Fundusz Odbudowy Stolicy. Rewers, poza drukowanym podpisem i numerem B-106636, pozostał pusty.
PT:7:12 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Podpis na rewersie nadaje scenie rodzajowej wymowę klasową — brzmi „Dzieci robotnicze w osiedlu na Mariensztacie” — czego sam kadr nie rozstrzyga. Na zdjęciu dwoje dzieci siedzi pod arkadą, a w prześwicie widać pałacową elewację, balustradę i spacerowiczów. Odbitka Książki i Wiedzy według ujęcia T. Bukowskiego, bez śladów obiegu.
PT:7:17 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Dzwonnica kościoła św. Anny z kopulastą latarnią stoi tu wprost nad wlotem tunelu Trasy W-Z, z którego wyjeżdżają tramwaj i autobus; balustrada i schody zamykają kadr od dołu. Zestawienie zabytku z nową arterią jest właściwym tematem zdjęcia J. Bułhaka. Wydanie Książki i Wiedzy, sygnatura druku B-106636, karta nieobiegowa.
PT:7:18 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Podpis na rewersie głosi, że „młodzież robotnicza i chłopska czerpie wiedzę w odbudowanym gmachu S.G.P. i S.”; na zdjęciu widać modernistyczny budynek uczelni przy Rakowieckiej, tramwaj linii 14 z tablicą RAKOWIECKA, słupy trakcyjne i świeżo posadzone drzewa. Fotografię wykonał E. Falkowski dla Książki i Wiedzy, nakład oznaczono numerem B-106636.
PT:7:19 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Uwagę zatrzymuje dekoracyjny zegar z mozaiką na narożniku kamienicy; niżej latarnia z kulistymi kloszami, balustrada i przechodnie. Zdjęcie podpisano nazwiskiem Baranowskiego z Filmu Polskiego, a podpis wydawcy określa Mariensztat jako robotnicze osiedle. Druk Książki i Wiedzy z dopłatą na Fundusz Odbudowy Stolicy, bez śladów obiegu.
PT:7:20 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Okrągła studnia zwana „Grubą Kaśką” stoi pośrodku jezdni, za nią odbudowane pałacyki zajęte przez Związek Zawodowy Pracowników Kultury. Ruch oddają rowerzysta, samochód i tabliczka „Jeden kierunek ruchu”. Rewers nazywa fotografa, E. Szmidtgala, i dolicza dwa złote na Fundusz Odbudowy Stolicy. Ten sam motyw wraca w zbiorze w innym ujęciu.
PT:7:21 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Zaokrąglony narożnik gmachu z inskrypcją uczelni, aleja i pojedynczy przechodzień — tyle mieści się w kadrze. Podpis Książki i Wiedzy mówi natomiast o młodzieży chłopskiej studiującej rolnictwo w odbudowanym gmachu S.G.G.W.; to hasło serii, którego samo zdjęcie nie ilustruje. Fot. E. Falkowski, druk B-106636.
PT:7:22 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Podpis wydawcy przedstawia boniowany gmach jako jeden z niewielu ocalałych budynków śródmieścia; na zdjęciu E. Falkowskiego stoi on przy ruchliwej ulicy, z kioskiem, samochodami i przechodniami. Odbitka należy do serii „Odbudowa Warszawy dziełem całego narodu”, numer B-106636, z ceną 8 zł powiększoną o 2 zł na Fundusz Odbudowy Stolicy.
PT:7:23 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Rynek Mariensztatu wypełnia tłum, a między podcieniami odbudowanych kamienic stoi latarnia z kulistymi kloszami. Podpis wydawcy głosi, że nowe osiedle robotnicze zwiedzają wycieczki z całego kraju; sama fotografia pokazuje po prostu zgromadzenie ludzi na placu. Zdjęcie E. Falkowskiego, rewers drukowany, bez śladów obiegu.
PT:7:24 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Grupa rzeźbiarska żołnierzy stoi na wysokim cokole z inskrypcją, przy niej warta honorowa i złożone wieńce. Zdjęcie wykonał Baranowski z Film Polski, a rewers podaje nazwę obiektu w brzmieniu urzędowym: pomnik polsko-radzieckiego braterstwa broni. Jak reszta serii, druk nie był wysyłany; cena 8 zł plus 2 zł na Fundusz Odbudowy Stolicy.
PT:7:25 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Napisy na elewacji — „TELEFON MIĘDZYMIASTOWY / TELEGRAF RADJOTELEGRAF” oraz „POCZTA” — pozwalają odczytać funkcję modernistycznego gmachu przy ul. Nowogrodzkiej. Przed nim kostkowy bruk, przechodnie i zaparkowany samochód osobowy. Zdjęcie L. Jabrzemskiego, wydanie Książki i Wiedzy z serii „Odbudowa Warszawy”; rewers bez śladów obiegu.
PT:7:26 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Klasycystyczna rotunda studni wodociągowej zwanej „Grubą Kaśką”, z sygnaturką na kopule, stoi na tle gmachu o barokizujących hełmach wieżyczek, podpisanego na rewersie jako siedziba Z.Z. Prac. Kultury. W kadrze rowerzysta, samochód, tramwaj po lewej i latarnie. Zdjęcie E. Szmidtgala, nakład Książki i Wiedzy z numerem B-106636, karta nieobiegowa.
PT:7:27 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Rząd zaparkowanych powojennych limuzyn amerykańskich ciągnie się wzdłuż pierzei ulicy Kopernika, pod szyldem „APTEKA”, a w głębi zamyka go gmach CRZZ. Kadr Falkowskiego pokazuje odbudowaną ulicę już zamieszkaną i używaną. Wydanie Książki i Wiedzy, numer B-106636, rewers wyłącznie drukowany.
PT:7:28 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Klasycystyczna rotunda z kolumnadą i kopułą — według katalogu dawny zbiornik wodny — została sfotografowana zza rozkwitających gałęzi, co osadza ujęcie w wiośnie. Podpis rewersu brzmi po prostu „Wiosna w Ogrodzie Saskim”, choć karta należy do serii poświęconej odbudowie stolicy. Zdjęcie sygnował R. Wionczek.
PT:7:29 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Perspektywa szerokiej, obsadzonej drzewami jezdni z jadącym samochodem i siecią trakcyjną; słońce kładzie ostre cienie na chodniku. Zdjęcie sygnowane Foto Service, nakład Książki i Wiedzy. Podpis wydawcy ogłasza tę aleję najbardziej reprezentacyjną arterią parkową stolicy — formuła ta należy do serii, nie do fotografii.
PT:7:30 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Kadr obejmuje południową elewację pałacu: kolumnowy portyk, posąg na attyce, rzeźbę figuralną na cokole nad kanałem i kamienne lwy przy nabrzeżu, wśród kwitnących drzew. Drukowany rewers nazywa obiekt odbudowanym „Pałacem na wodzie” w Łazienkach i wskazuje autora zdjęcia, T. Przypkowskiego. Numer B-106636 lokuje kartę w serii Książki i Wiedzy.
PT:7:31 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Reprezentacyjna elewacja z rzeźbami i wazonami na attyce, ozdobny gzyms, kute ogrodzenie, latarnie i przechodnie na chodniku. Rewers opisuje budynek jako odbudowany z gruzów zabytkowy pałac Małachowskich i przypisuje fotografię L. Jabrzemskiemu. Druk Książki i Wiedzy z sygnaturą B-106636, z niewypełnionym polem adresowym.
PT:7:33 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Miękkość i ziarno typowe dla zdjęć nocnych są tu dobrze widoczne: latarnie, iluminowane gmachy i odblaski na jezdni budują cały kadr, a dominanta w tle pozostaje ledwie zarysowana. Rewers podaje niewiele ponad podpis „Centralny odcinek Trasy w nocnym oświetleniu”, autorstwo K. Sokalskiego i markę Książki i Wiedzy. Skan awersu jest obrócony.
PT:7:34 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Pod rozłożystym drzewem, w plamach słońca, idą spacerowicze; obok matka z dzieckiem, wózek i leżaki przy alejce. Rewers powtarza formułę wydawcy, że park „wrócił już do swej dawnej świetności” — to zdanie drukowanego podpisu, nie obserwacja z fotografii. Zdjęcie F. Kaczkowskiego, wydanie Książki i Wiedzy, karta nieobiegowa.
PT:7:36 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Elewację łazienkowskiego pałacu ujęto od strony kanału: portyk kolumnowy, posąg na attyce, kamienne lwy i kwitnące drzewa. Zdjęcie wykonał T. Przypkowski, a drukowany podpis mówi o fragmencie odbudowanego „Pałacu na wodzie”. W zbiorze jest to drugi egzemplarz tej samej karty, identyczny z PT:7:31.
PT:7:53 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Scena rodzajowa: matka z dziećmi, wózek, biegnący malcy i spacerowicze wśród brzóz, w tle rzeźby ogrodowe i wiosenna zieleń. Drukowany podpis mówi o parkach zdewastowanych przez okupanta, które odzyskały już przedwojenny wygląd — samo zdjęcie tego nie dowodzi. Fot. E. Falkowski dla Książki i Wiedzy, rewers czysty.
PT:7:54 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Zdjęcie pokazuje plac z Kolumną Zygmunta, wieżą kościoła św. Anny i zabudową, przez którą przelewa się ruch pieszych. Podpis wydawcy brzmi „Niezłomną wolą mas ludowych dźwiga się z ruin nowa stolica” — to hasło serii, nie opis kadru. Fotografię przypisano Kondrackiemu z Film Polski; skan awersu jest obrócony, druk nosi numer B-106636.
PT:7:55 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Przy krawężniku stoi słupek przystanku z numerem 44, dalej powojenny samochód i przechodnie pod klasycyzującą pierzeją ulicy. Podpis na rewersie zapewnia, że Nowy Świat odbudowano całkowicie z ruin i zgliszcz. Zdjęcie F. Kaczkowskiego, nakład Książki i Wiedzy, cena 8 zł z dopłatą 2 zł na Fundusz Odbudowy Stolicy.
PT:7:56 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Łukowato poprowadzona jezdnia i mur oporowy wyprowadzają wzrok ku monumentalnemu gmachowi z portykiem kolumnowym przy zachodnim wylocie Trasy W-Z. Autorstwo zdjęcia rewers przypisuje nie osobie, lecz firmie — Foto-Service. Datowanie wynika z przynależności do serii Książki i Wiedzy oraz z otwarcia trasy w 1949 roku.
PT:7:57 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Szeroka arteria z rzędem latarni i masztami flagowymi, tłum na chodnikach, wieże zabudowy w tle — ujęcie poprowadzono od strony Pragi wzdłuż Alei gen. K. Świerczewskiego, dziś alei „Solidarności”. Autorem zdjęcia jest E. Falkowski, wydawcą Książka i Wiedza. Skan awersu obrócony; karta nie była w obiegu.
PT:7:58 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
W serii poświęconej odbudowie ta karta wyłamuje się tematem: rewers określa Bank Rolny jako jeden z niewielu ocalałych gmachów śródmieścia. Monumentalna, rustykowana elewacja zamyka perspektywę ulicy z torami tramwajowymi, samochodami, kioskiem i licznymi przechodniami. Zdjęcie E. Falkowskiego, nakład Książki i Wiedzy, numer B-106636.
PT:7:59 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Odbudowane zabytkowe kamienice stoją tu na płycie tunelu Trasy W-Z; w tle wieża kościelna, niżej jezdnia z latarniami i ruchem ulicznym. Skan awersu jest obrócony. Podpis rewersu przypisuje zdjęcie E. Szmidtgalowi, a druk pochodzi z serii Książki i Wiedzy oznaczonej numerem B-106636. Karta nie była w obiegu.
PT:7:60 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Pod rozłożystym drzewem w alei parkowej idą spacerowicze, matka prowadzi dziecko i wózek, obok stoją leżaki, a cienie kładą się ostro — zdjęcie robiono w pełnym słońcu. Ujęcie sygnował F. Kaczkowski, wydawca zaś opatrzył je zdaniem, że park „wrócił już do swej dawnej świetności”. Zbiór ma bliźniaczy egzemplarz pod sygnaturą PT:7:36.
PT:7:61 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Za arkadą odbudowanej kamienicy otwiera się słoneczna uliczka osiedla z młodymi drzewami; przez podcień idą dziewczynka i chłopiec. T. Bukowski fotografował zabudowę, którą rewers określa jako osiedle robotnicze — to formuła wydawcy, nie informacja wynikająca z kadru. Odwrocie nosi niewielkie zaplamienie.
PT:7:62 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Rewers streszcza całą myśl karty: bulwary przy Trasie W-Z „zbliżyły miasto do Wisły”. Na zdjęciu łukowato poprowadzone trawniki i jezdnie, latarnie, w głębi zabudowa Powiśla i skarpy, dalej rzeka. Egzemplarz z serii Książki i Wiedzy o numerze B-106636, w cenie 8 zł plus 2 zł na Fundusz Odbudowy Stolicy; skan awersu obrócony.
PT:7:63 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Wiklinowe fotele i parasole ustawiono przed odbudowaną zabudową Powiśla — kadr wypełnia scena wypoczynku, nie plac budowy. Podpis wydawcy mówi o przebudowie zaniedbanej przed wojną dzielnicy na osiedle robotnicze. Autorem zdjęcia jest L. Jabrzemski; rewers drukowany, z ceną i dopłatą na Fundusz Odbudowy Stolicy, nie był wypełniany.
PT:7:64 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Kadr zamyka portyk kolumnowy, otaczający park i wodę kanału na pierwszym planie. Podpis na rewersie sięga po superlatyw i przedstawia budowlę jako czołowy zabytek architektury stanisławowskiej po odbudowie — to formuła wydawcy, nie opis stanu zachowania. Zdjęcie K. Sokalskiego; egzemplarz nieobiegowy, w cenie 8 zł z dopłatą na Fundusz Odbudowy Stolicy.
PT:7:65 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Rewers przypisuje zasługę „budownictwu socjalistycznemu”, zdjęcie pokazuje zaś odbudowany klasycystyczny gmach z mansardowym dachem, rozłożyste drzewo przed nim i spacerowiczów. Który to budynek — katalog nie rozstrzyga, identyfikacja pozostaje do potwierdzenia. Fotografia Jana Bułhaka, wydanie Książki i Wiedzy, skan awersu obrócony.
PT:7:66 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Zabytkowa Dziekanka przy Krakowskim Przedmieściu wraca tu z ruin: elewacja z wielką wnęką arkadową, wielokwaterowe okna, dziedziniec, latarnie, przechodnie. Podpis na rewersie precyzuje nowe przeznaczenie budynku, czyli bursę. Autorem zdjęcia jest A. Gąsiewicz, nakładcą Książka i Wiedza; druk oznaczono numerem B-106636 i ceną z dopłatą na Fundusz Odbudowy Stolicy.
PT:7:67 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
W narożniku kadru stoi drogowskaz kierunkowy „ŻOLIBORZ”, a za nim, wśród drzew, rozciąga się panorama odbudowywanych kamieniczek Starego Miasta. Zdjęcie sygnowano nazwiskiem Jana Bułhaka, wydawca podpisał je jako fragment miasta powstającego z gruzów. Druk Książki i Wiedzy, numer B-106636, rewers bez korespondencji.
PT:7:68 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Osiedle sfotografowano od strony placu z balustradą i schodami; za nowymi kamienicami o spadzistych dachach widać wieżę kościoła, a po placu chodzą liczni przechodnie. Autorstwo zdjęcia rewers przypisuje agencji Foto Service. Drukowany podpis nazywa Mariensztat przykładem nowego budownictwa socjalistycznego — to sformułowanie wydawcy, nie opis kadru.
PT:7:69 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Modernistyczny budynek trybun z masztem flagowym, publiczność na przedpolu i przy balustradzie. Tor otwarto w 1939 według projektu Z. Plater-Zyberk, do cyklu o odbudowie stolicy trafił więc obiekt przedwojenny, pokazany w powojennym użyciu. Fotografował E. Falkowski dla Książki i Wiedzy, numer druku B-106636.
PT:7:70 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Na pierwszym planie pomnik Braterstwa Broni, zwany „Czterema śpiącymi”, za nim ulica z torami tramwajowymi i kopuły cerkwi prawosławnej; lokalizacji w rejonie placu Wileńskiego katalog nie uznaje za pewną. Drukowany podpis mówi o fragmencie Trasy W-Z z pomnikiem polsko-radzieckiego braterstwa broni. Zdjęcie B. Koszewskiego, nakład B-106636.
PT:7:71 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Konie z dżokejami mijają barierę, za którą ciśnie się gęsty tłum widzów; w głębi aleja drzew i trybuny toru. Temat odbiega od rusztowań i placów budowy, choć karta wyszła w tej samej serii Książki i Wiedzy co widoki odbudowy. Zdjęcie E. Falkowskiego, rewers drukowany, z ceną 8 zł i dopłatą 2 zł na Fundusz Odbudowy Stolicy.
PT:7:72 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Biurowiec o długiej elewacji z rzędami okien osłoniętych markizami, przed nim ulica pełna samochodów i przechodniów. Rewers akcentuje technologię: to pierwszy monumentalny gmach zbudowany w Polsce z gruzobetonu, siedziba P.K.P.G. Fotografię podpisał A. Gąsiewicz, druk wyszedł z Książki i Wiedzy w cenie 8 zł plus 2 zł na Fundusz Odbudowy Stolicy.
PT:7:73 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Nowe kamienice o spadzistych dachach tworzą zwartą pierzeję, przed nimi jezdnia z pojedynczym samochodem, latarnie i zieleń — tyle mieści awers. Zdanie wydrukowane na odwrocie ma wydźwięk polemiczny: „W osiedlu mariensztackim nie ma podwórek-studni i zatęchłych suteren!”. Zdjęcie Jana Bułhaka dla Książki i Wiedzy; egzemplarz nigdy nie został wysłany.
PT:7:74 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Na placu nowego Mariensztatu stoi rzeźba figuralna — siedząca postać na cokole; w głębi wieża kościoła i wznoszony wysoki budynek, bliżej kamienny murek i przechodnie. Autora ani tytułu rzeźby katalog nie ustalił. Podpis wydawcy brzmi „Dużo słońca, powietrza, zieleni na nowym Mariensztacie!”, zdjęcie wykonał L. Jabrzemski dla Książki i Wiedzy.
PT:7:75 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Wielokondygnacyjny gmach Centralnej Rady Związków Zawodowych zajmuje niemal cały kadr, przed nim ulica z samochodami, tramwajem i przechodniami. Do podpisu wydawca dołączył zdanie, że związki jednoczą już ponad cztery miliony członków — to formuła rewersu, nie treść zdjęcia. Fotografia E. Falkowskiego, wydanie Książki i Wiedzy.
PT:7:76 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Pierwszy plan zajmuje skwer z drzewami i spacerowiczami, dopiero za nim ciągną się długie bloki mieszkalne. Podpis wydawcy wskazuje Mariensztat jako nowoczesne osiedle robotnicze, ale katalog zastrzega, że dokładna lokalizacja ujęcia pozostaje do potwierdzenia — wysoka zabudowa w tle nie zgadza się z tym jednoznacznie. Zdjęcie sygnowane Foto-Service.
PT:7:77 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Klasycystyczna elewacja z portykiem, taras nad wodą, park i spacerowicze — Łazienkowski Pałac na Wyspie już po odbudowie. Podpis Książki i Wiedzy nazywa go arcydziełem dawnej architektury odbudowanym przez Polskę Ludową, wiążąc zabytek z zasługą ówczesnej władzy. Zdjęcie L. Jabrzemskiego, karta nieobiegowa.
PT:7:78 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Kwitnące drzewa przed wielokondygnacyjnymi elewacjami wyznaczają porę roku dokładniej niż datowanie, które katalog podaje ogólnie jako około 1949–1950. Podpis na rewersie wskazuje zbieg ulic Kopernika i Bartoszewicza oraz autora zdjęcia, L. Jabrzemskiego. Druk Książki i Wiedzy, numer B-106636; karta nie przeszła przez pocztę.
PT:7:79 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Długa elewacja gmachu Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zamyka kadr, a przed nią ustawił się rząd samochodów — na jednym czytelny numer 553. Katalog odnotowuje, że ten sam budynek ujęto w serii również z innego punktu i przez innego fotografa. Tutaj autorem zdjęcia jest L. Jabrzemski, wydawcą Książka i Wiedza.
PT:7:80 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Oświetlona pierzeja kamienic, podpisana na awersie jako fragment Krakowskiego Przedmieścia w nocy. Rewers dopowiada, że u zbiegu z Miodową odbudowano w 1949 roku osiemnastowieczną kamienicę Roesslerów. Wydawcą jest Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze, druk wklęsłodrukowy RSW „Prasa” pod numerem 575 — poza serią Książki i Wiedzy.
PT:7:81 · wklęsłodruk, nokturn, wyd. PTTK
Ujęcie z lotu ptaka obejmuje skrzyżowanie z ruchem kołowym i tramwajami, opatrzone drukowanym podpisem już na awersie. Rewers dopowiada zdanie „Z ruin i zgliszcz powstaje nowa Warszawa” i nazywa miejsce zbiegiem Nowego Światu z Al. Gen. Sikorskiego. Nakładcą jest PTTK, druk wykonano we wklęsłodruku RSW „Prasa”, numery 587 i B-133184; fotografia agencji WAF.
PT:7:83 · wklęsłodruk, nakład PTTK, nieobiegowa
Rewers otwiera zdanie o nowej stolicy powstającej z ruin i zgliszcz, po którym idzie rzeczowy opis: zbieg Nowego Światu i Alei Gen. Sikorskiego, numer 587, zdjęcie WAF. Druk wykonano we wklęsłodruku RSW „Prasa” na zamówienie PTTK. Egzemplarz powtarza kartę PT:7:83 i w tej części zbioru pochodzi z zupełnie innego wydawnictwa niż sąsiednie.
PT:8:10 · wklęsłodruk, nieobiegowa, nr 587
Nokturn: podświetlona fontanna z tryskającą wodą pośrodku rynku, reszta placu tonie w ciemności. Rewers objaśnia, że dno basenu wyłożono kolorową mozaiką według projektu W. Jastrzębowskiego, a rzeźby wykonał J. Jarnuszkiewicz. Wklęsłodruk RSW „Prasa” dla PTTK, numer 582, zdjęcie WAF.
PT:8:27 · wklęsłodruk, klaster PTTK, nr 582
Drugi egzemplarz tej samej karty Książki i Wiedzy co PT:7:71 — i to on rozstrzyga wątpliwość, bo w tle rozpoznano cerkiew Marii Magdaleny, a miejsce określono jako plac Wileński. Kadr obejmuje pomnik Braterstwa Broni, skwer i przechodniów. Na rewersie, obok drukowanego podpisu, znalazły się późniejsze zapiski ołówkiem, w tym numer 2404.
PT:8:28 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Modernistyczne bloki z prześwitem bramy, dziedziniec, kilkoro przechodniów. Drukowany podpis mówi o osiedlu, które „powstało na gruzach zaniedbanego Powiśla” — sam obraz gruzów już nie pokazuje. Zdjęcie E. Falkowskiego, wydanie Książki i Wiedzy z serii „Odbudowa Warszawy”; skan awersu obrócony, rewers bez śladów obiegu.
PT:8:31 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Uwagę przyciąga nie tyle pierzeja odbudowanych kamienic, ile długi rząd samochodów osobowych z lat trzydziestych i czterdziestych zaparkowanych przy krawężniku, z czytelną tablicą 477-395. Rewers podpisano „Odbudowane z ruin gmachy ul. Bartoszewicza”, zdjęcie wykonał L. Jabrzemski dla Książki i Wiedzy, nakład oznaczono B-106636.
PT:8:32 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Monumentalny gmach Ministerstwa Kultury i Sztuki ujęto od strony Krakowskiego Przedmieścia, z zaparkowanymi samochodami, latarniami i bezlistnym drzewem na pierwszym planie. Skan awersu jest obrócony. Zdjęcie wykonał E. Falkowski, druk wyszedł z serii Książki i Wiedzy pod numerem B-106636; rewers pozostał wyłącznie drukowany.
PT:8:33 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Na płycie lotniska stoi dwusilnikowa maszyna pasażerska z napisem „Polskie Linje Lotnicze LOT”, dalej druga z rejestracją SP-LBE, hangar z numerem 29 i budynek portu. Typu samolotu katalog nie rozstrzyga i pozostawia go do potwierdzenia. Rewers, z podpisem Zdz. Wdowińskiego, głosi, że zdewastowane lotnisko zostało całkowicie odbudowane.
PT:8:34 · pocztówka fotograficzna, seria „Odbudowa Warszawy”
Wnętrze, nie widok z ulicy: przechodnie w pasażu, na ścianach oprawione fotografie i gabloty. Rewers wyjaśnia, że pasaż wiedzie do schodów ruchomych obok tunelu pod Krakowskim Przedmieściem i ulicą Miodową, a same schody — jak głosi opis wydawcy — zmontowali i dostarczyli robotnicy oraz inżynierowie radzieccy. Druk PTTK w zakładach RSW „Prasa”, nr 584.
PT:8:36 · wklęsłodruk, nakład PTTK, nr 584
Czytelnik oznaczył tę kartę jako numer 5 serii „Wa WZ”, z sygnaturą M-56796 — to inny krąg wydawniczy niż seria Książki i Wiedzy. Panorama obejmuje nowe osiedle Mariensztat oglądane od strony Trasy W-Z: kuliste latarnie, świeżą zabudowę, dekoracje i tłum przechodniów. Zdjęcie wykonał W. Piotrowski z agencji API; karta nie była wysłana.
PT:8:38 · pocztówka fotograficzna, seria „Wa WZ” nr 5
Odbudowana osiemnastowieczna kamienica Roesslerów przy Miodowej i Krakowskim Przedmieściu, sfotografowana przez arkadę bramy, z samochodami w kadrze; sepiowy wklęsłodruk oddaje fasadę z bogatym gzymsem. Wydawcą było Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze, druk wykonały zakłady RSW „Prasa”. Datowanie opiera się wyłącznie na atrybucji wydawniczej.
PT:7:13 · wklęsłodruk sepiowy, nieobiegowa, nr 586
Rzeźba żołnierza i obelisk — pomnik-mauzoleum wzniesiony według projektu prof. Bohdana Lacherta, co powtarza opis na rewersie. Druk sepiowy, tłoczony w zakładach RSW „Prasa” dla PTTK pod numerem 594. Zdjęcie dostarczył Film Polski, a karta nie przeszła przez obieg pocztowy.
PT:7:14 · wklęsłodruk sepiowy, nieobiegowa, nr 594
Kolumna po zmroku, za nią odbudowane kamienice Krakowskiego Przedmieścia, wszystko w ciepłej sepii wklęsłodruku. Opis na rewersie prowadzi przez daty samego pomnika: wzniesiony w 1644, zburzony w 1944, odbudowany w 1949. Kartę wydało Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze, druk pochodzi z zakładów RSW „Prasa”, numer 574. Rewers pozostał niezapisany.
PT:7:15 · wklęsłodruk sepiowy, nakład PTTK, nr 574
Sepiowy wklęsłodruk wydany przez PTTK i tłoczony w zakładach RSW „Prasa” pod numerem 596. Opis z rewersu odnosi ujęcie do stanu po odbudowie 1949 i wymienia rokokową kamienicę Prażmowskich z 1759 roku oraz Kolumnę Zygmunta zamykającą perspektywę przy placu Zamkowym. Zdjęcie sygnowane przez dr. T. Przypkowskiego, rewers pozostał czysty.
PT:7:16 · wklęsłodruk sepiowy, nieobiegowa
Nakład nie pochodzi z serii Książki i Wiedzy, lecz z wydawnictwa Muzeum Wojska Polskiego, sygnowanego M-62556. Za kutą, ozdobną kratą we wnęce widać grupę rzeźbiarską z trzema figurami, nad wejściem plakietę z orłem, a przed rzeźbą stolik ze sztandarem i eksponatami. Datowanie na lata około 1950–1955 opiera się wyłącznie na charakterze nakładu i pozostaje do potwierdzenia.
PT:7:35 · pocztówka fotograficzna, nakład muzealny
Nie fotografia, lecz reprodukcja rysunku węglem i tuszem: robotnicy z bronią na barykadzie, w tle dymiąca fabryka. Sygnatury autora rysunku nie udało się odczytać, a datowanie na około 1950–1953 opiera się wyłącznie na numerze druku B-63190 i katalog uznaje je za wymagające potwierdzenia. Podpis głosi, że pułk walczył w 1939 roku.
PT:7:39 · wklęsłodruk, reprodukcja rysunku, nieobiegowa
Rysunek tuszem przedstawia dwóch bojowców przed lokalem — jeden trzyma granat, drugi pistolet. Drukowany podpis relacjonuje akcję z 24 X 1942 jako odwet za powieszonych działaczy PPR; to formuła wydawcy, nie opis samej sceny. Sygnatura rysownika pozostaje nieodczytana pewnie, a datowanie opiera się wyłącznie na numerze cyklu B-63190.
PT:7:40 · reprodukcja rysunku, cykl RSW „Prasa” B-63190
Wnętrze ekspozycji: działa i broń na podstawach, posąg żołnierza na cokole, sztandary, mapa operacyjna na ścianie, arkady. Kartę wydało Muzeum Wojska Polskiego pod sygnaturą M-62553, ze zdjęciem A. Millaka — tego samego, który sfotografował Salę Braterstwa Broni. Datowanie na pierwszą połowę lat pięćdziesiątych wymaga potwierdzenia.
PT:7:51 · pocztówka fotograficzna, nakład muzealny
Dwie figury na cokole, jedna z uniesionym ramieniem, ustawiono we wnętrzu ekspozycji; ścianę za nimi pokrywa inskrypcja z datą 15.V.1942 oraz tekst o partyzantach i bojownikach. Kartę wydało Muzeum Wojska Polskiego pod sygnaturą M-62558, zdjęcie wykonał A. Millak. Autora rzeźby katalog nie ustala, a datowanie samego wydania pozostaje do potwierdzenia.
PT:7:52 · pocztówka fotograficzna, nakład muzealny
Zielone ślady kredki na awersie, odręczne linie po kimś, kto trzymał kartę w ręku, biegną przez ujęcie alei z centralnym obeliskiem i rzeźbami żołnierzy na cokołach. Rewers przypisuje projekt założenia na Rakowcu prof. Bohdanowi Lachertowi. Numer 593 z wklęsłodrukowego klastra PTTK, zdjęcie WAF.
PT:8:35 · wklęsłodruk, klaster PTTK, nr 593
Kolumna Zygmunta stoi na tle katedry pod tymczasowym dachem i rusztowaniem, wokół ruiny placu Zamkowego. Drukowany podpis wylicza daty: budowa w 1405 roku, zniszczenie w 1944, stan „w odbudowie”. Nakładcą jest Zrzeszenie Katolików „Caritas” („Ars Christiana”), a rewers opatrzono hasłem „Nie chcemy wojny — pragniemy pokoju”; sygnatura 370/51 wskazuje rok 1951.
PT:8:39 · druk, nakład „Caritas” / „Ars Christiana”
Obie wieże kościoła Św. Krzyża stoją w rusztowaniach, przed fasadą zatrzymała się ciężarówka, obok przechodnie. Drukowany podpis awersu podaje rok budowy 1690 i zniszczenie w 1944, rewers zaś nosi hasło o Planie Sześcioletnim — to formuła wydawcy, nie opis widoku. Nakład Zrzeszenia Katolików „Caritas” z 1951 roku, sygnatura 370/51.
PT:8:40 · druk, nakład Zrzeszenia Katolików „Caritas”
Numer wydawniczy 109/52 i nakład 10.000 egzemplarzy odnotowano wprost na rewersie, obok ceny 20 gr z dopłatą na Społeczny Fundusz Odbudowy Stolicy. Awers obejmuje rozległą pierzeję socrealistycznej zabudowy MDM z latarniami i przechodniami. Rewers otwiera hasło „Cały naród buduje swoją stolicę”; wydawcą jest SIW „Kraj”, oficyna odrębna od Książki i Wiedzy.
PT:7:32 · wklęsłodruk, seria „Cały naród buduje swoją stolicę”
Kartę wypuściła oficyna „Sztuka” w ramach „Kalendarza Warszawskiego”, a więc poza serią Książki i Wiedzy, mimo że trafiła do tego samego działu zbioru. Na awersie murarze układają cegłę wśród masztów dźwigowych i wznoszonych bloków Pragi II. U dołu wydawca nadrukował cytat z Programu Frontu Narodowego; na nim opiera się datowanie, które katalog uznaje za wymagające potwierdzenia.
PT:7:37 · pocztówka fotograficzna, poza serią „Odbudowa Warszawy”
Nie jest to druk Książki i Wiedzy: kartę wydało SIW „Kraj”, a odbito ją we wklęsłodruku RSW „Prasa” pod numerem wydawniczym 109/52, w nakładzie 10 tysięcy. Na awersie socrealistyczna pierzeja MDM z rytmem podcieni, kandelabrami i przechodniami. Nagłówek rewersu głosi, że cały naród buduje swoją stolicę.
PT:7:38 · wklęsłodruk, podseria SIW „Kraj” — MDM
Inna oficyna niż reszta zestawu: wklęsłodruk SIW „Kraj”, tłoczony przez RSW „Prasa” w nakładzie 10 000 egzemplarzy. W kadrze gmach o poziomych pasach okien i zaokrąglonym narożniku, z przeszklonym parterem i tłumem przechodniów; rewers nazywa go MDM, lecz identyfikacja budynku pozostaje do potwierdzenia. Numer wydawniczy 109/52 daje rok 1952.
PT:7:41 · wklęsłodruk, seria „Cały naród buduje swoją stolicę”
Nie Książka i Wiedza, lecz SIW „Kraj”: wklęsłodruk RSW „Prasa”, numer wydawniczy 109/52 i nakład 10 000 egzemplarzy pozwalają datować kartę na 1952 rok. Kadr wzięty zza podcienia obejmuje skwer z młodymi drzewami, słupek ogłoszeniowy i monumentalny wieloramienny kandelabr. Rewers opatrzono hasłem „Cały naród buduje swoją stolicę”.
PT:7:42 · wklęsłodruk, seria „Cały naród buduje swoją stolicę”
Po deszczu jezdnia odbija światła, przy krawężniku stoi sygnalizator i samochód, chodnikiem idą liczni przechodnie; nad tym wszystkim narożny gmach z bogato zdobionym portalem i attyką. Dokładnej identyfikacji budynku katalog nie rozstrzyga. Druk wklęsłodrukowy SIW „Kraj”, numer wydawniczy 109/52, nakład 10 000, nagłówek rewersu brzmi „Cały naród buduje swoją stolicę”.
PT:7:44 · wklęsłodruk, seria „Cały naród buduje swoją stolicę”
Zdjęcie P. Mystkowskiego zestawia dwa wieloramienne kandelabry na wysokich cokołach z pierzeją placu i przechodniami. Datę daje numer wydawniczy 109/52: rok 1952, nakład dziesięciu tysięcy egzemplarzy, druk we wklęsłodruku RSW „Prasa”. Nagłówek rewersu głosi „Cały naród buduje swoją stolicę” — to hasło wydawcy, nie opis sceny.
PT:7:45 · wklęsłodruk, seria „Cały naród buduje swoją stolicę”
Ten sam numer wydawniczy 109/52 i ta sama oficyna co przy siostrzanej karcie MDM, ale nakład dwukrotnie większy — 20 tysięcy egzemplarzy. Zdjęcie T. Bilińskiego obejmuje rozległy plac z parą wysokich, wieloramiennych kandelabrów, licznymi przechodniami i chmurnym niebem. W cenie 5 gr na Społeczny Fundusz Odbudowy Stolicy.
PT:7:46 · wklęsłodruk, seria MDM, nakład 20 000
Ujęcie zbudowane zza kolumny ogłoszeniowej z kulistym kloszem i literą „A”; dalej podcienia socrealistycznej zabudowy, drzewa, przechodnie i samochód. Rewers opatrzono hasłem „Cały naród buduje swoją stolicę” oraz danymi wydawniczymi: SIW „Kraj”, numer 109/52, nakład 10 000, druk wklęsłodrukowy RSW „Prasa”. Cena 20 gr z pięciogroszową dopłatą.
PT:7:47 · wklęsłodruk, seria „Cały naród buduje swoją stolicę”
Robotnik zatyka wielką flagę na szczycie rusztowania, a pod nim rozciąga się plac budowy Starego Miasta z dźwigami i wznoszonymi kamienicami; podpis brzmi „Fragment budowy Starego Miasta”. Odbitkę wydała oficyna „Sztuka” — „Kalendarz Warszawski”, zdjęcie A. Kaczkowskiego. Datowanie na lata około 1952–1953 katalog uznaje za wymagające potwierdzenia.
PT:7:50 · pocztówka fotograficzna, „Kalendarz Warszawski”
Zaprzęg dwóch dużych kóz ciągnie wózek z dziećmi, prowadzony przez mężczyznę — atrakcja Ogrodu Zoologicznego w obiektywie Zdz. Wdowińskiego. Karta z serii Książki i Wiedzy poszła w obieg dopiero 16 września 1953 roku: odręczne pozdrowienia wysłano z Warszawy do Krakowa, na adres E. Krępowskiej.
PT:8:25 · pocztówka fotograficzna, obiegowa
Druk z 1979 roku, a nie karta z epoki: Krajowa Agencja Wydawnicza złożyła kilka archiwalnych zdjęć dokumentalnych z 1944 roku w jeden fotomontaż — ludność cywilna, ranni, ewakuacja. Rewers, zatytułowany „Wśród gruzów i w kanałach”, przytacza wers poety-powstańca. Nakład 3440 egzemplarzy, sygnatury 56-Z-228 oraz III-2-10/79.
PT:8:49 · druk współczesny, fotomontaż archiwaliów
Fotografia wizytowa z zakładu Karola Beyera (1818–1877) w Warszawie — uważanego za ojca fotografii polskiej. Całopostaciowy (3/4) portret chłopca w ciemnej marynarce z kokardą, z książką w dłoni. Awers: czerwony napis „Karol Beyer — w Warszawie”. Rewers: „Zakład Fotograficzny Karola Beyera, Krakowskie Przedmieście No 389, w Warszawie” z medalami Międzynarodowej Wystawy Fotograficznej w Berlinie 1865 oraz „Photographischer Verein zu Berlin”. Medal z 1865 r. i data zamknięcia zakładu (1877) datują kartę na ok. 1865–1877. Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:37 · fotografia wizytowa (carte de visite / CDV)
Fotografia wizytowa (carte de visite) z warszawskiego zakładu Jana Mieczkowskiego (1830–1889) — jednego z najważniejszych fotografów warszawskich 2. poł. XIX w. Popiersiowy portret dziewczynki z długimi lokami w owalnej winiecie; ciemna suknia z jasnym, wykładanym kołnierzem i ozdobną tasiemką. Awers: „Jan Mieczkowski — w Warszawie” (czerwona ramka). Rewers z czerwoną, kaligraficzną sygnaturą „J. Mieczkowski, w Warszawie, Róg Senatorskiej i Miodowej Nr 496”. Ten adres i prosta winieta bez medali wskazują na lata 70. XIX w. Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:1 · fotografia wizytowa (carte de visite / CDV)
Kolorowana ręcznie fotografia wizytowa z zakładu Jana Mieczkowskiego w Warszawie — pracownia słynęła m.in. z portretów podkolorowywanych (retusz i koloryt wykonywał sprowadzony malarz). Popiersiowe, profilowe ujęcie młodej kobiety: jasne, rozpuszczone włosy przewiązane czarną kokardą, biała koronkowa suknia z zawieszką na szyi, ciemna narzutka; delikatna akwarela (błękit zawieszki i kolczyka, róż). Awers: „Jan Mieczkowski — w Warszawie” (czerwona ramka). Rewers: czerwona sygnatura „J. Mieczkowski, Róg Senatorskiej i Miodowej Nr 496, w Warszawie”. Datowanie: lata 70. XIX w. Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:2 · fotografia wizytowa kolorowana ręcznie (carte de visite)
Fotografia wizytowa z zakładu Jana Mieczkowskiego w Warszawie. Popiersiowy portret starszego mężczyzny z wąsem, w ciemnym surducie i jasnej kamizelce, w tłoczonej owalnej winiecie. Awers: tłoczony „Jan Mieczkowski — w Warszawie”. Rewers z monogramem „M” oraz napisem „Jan Mieczkowski, Fotograf, Róg Senatorskiej i Miodowej Nr 496, w Warszawie”. Datowanie: lata 70. XIX w. Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:3 · fotografia wizytowa (carte de visite / CDV)
Fotografia wizytowa z zakładu Jana Mieczkowskiego w Warszawie. Portret (3/4 postaci) siedzącej kobiety w ciemnej, bogato marszczonej sukni z falbanami, koronkowymi mankietami, broszką pod szyją i długim łańcuszkiem; w dłoniach książka lub wachlarz. Na rewersie odręczny ołówkowy podpis identyfikujący: „Weronika Zawadzka, z Kru[…]ego, gub. piotrkowska” (część słów słabo czytelna) oraz czerwona sygnatura zakładu i adres „Róg Senatorskiej i Miodowej Nr 496”. Adres 496 oraz krój sukni (turniura, falbany) wskazują na lata 70.–pocz. 80. XIX w. Pozycja z ustaloną tożsamością portretowanej — wartościowa genealogicznie.
DZF:3:11 · fotografia wizytowa (carte de visite / CDV)
Fotografia wizytowa z zakładu Jana Mieczkowskiego, datowana rokiem „1882” (tłoczenie na awersie) oraz odręcznym dopiskiem na rewersie „d. 23 Sierpnia 1882 r.” z podpisem (nieczytelny — do odczytania z oryginału). Popiersiowy, mocno wyblakły portret łysiejącego mężczyzny z wąsem, w ciemnym surducie i krawacie, w owalnej winiecie. Rewers dokumentuje okres paryski zakładu: „Paryż — Avenue de l'Opéra, rue St Roch No 57” obok „Warszawa, Miodowa No 1” oraz „11 medali, z których cztery złote i dyplom honorowy”; medal złoty Wystawy Powszechnej w Paryżu 1878. Karta z ciekawego, krótkiego okresu działalności paryskiej (ok. 1880–1882). Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:10 · fotografia wizytowa (carte de visite / CDV)
Fotografia wizytowa z zakładu Jana Mieczkowskiego w Warszawie, datowana odręcznie „dnia 20 Grudnia 1885 r.” (potwierdza to tłoczony rok „1885”). Całopostaciowy portret małego dziecka siedzącego na studyjnym cokole, w dzianinowej sukience z koralikami, wysokich trzewikach i pasiastych pończoszkach. Awers: „Jan Mieczkowski — w Warszawie”. Rewers z informacją o złotym medalu Wystawy Powszechnej w Paryżu 1878 („Exposition Universelle à Paris 1878 — Médaille d'Or”), adresem „Róg Senatorskiej i Miodowej Nr 496 (1)” i wzmianką „Succursale à Paris” (paryska filia zakładu, czynna ok. 1880–1881). Datowana wizytówka o pewnym roku wykonania. Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:4 · fotografia wizytowa (carte de visite / CDV)
Fotografia gabinetowa z zakładu Jana Mieczkowskiego z okresu, gdy firma prowadziła filię paryską. Całopostaciowy portret małego dziecka stojącego na wyplatanej ławeczce, w białej koronkowej sukience i trzewiczkach; z boku bukiet w donicy. Awers: „Jan Mieczkowski — w Warszawie” z orłem cesarskim. Rewers wykonany w kolorze czerwonym: „Exposition Universelle à Paris 1878 — Médaille d'Or”, „12 medali w tym 5 złotych”, „Warszawa, Róg Senatorskiej i Miodowej No 1”, „Succursale à Paris” (druk Leopold Türkel, Wiedeń). Datowanie ok. 1886–1888. Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:17 · fotografia gabinetowa
Fotografia wizytowa z zakładu Jana Mieczkowskiego (okres z filią paryską), na kartonie o ściętych (ośmiobocznych) narożnikach. Popiersiowy, mocno wyblakły portret mężczyzny z wąsem, w ciemnej marynarce z krawatem, w owalnej winiecie. Awers: „…czkowski — w Warszawie”. Rewers w kolorze czerwonym: „Exposition Universelle à Paris 1878 — Médaille d'Or”, „Róg Senatorskiej i Miodowej Nr 496 (1)”, „Succursale à Paris”. Datowanie ok. 1886–1888. Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:19 · fotografia wizytowa (carte de visite), karton o ściętych narożnikach
Fotografia gabinetowa z zakładu Jana Mieczkowskiego (okres z filią paryską). Popiersiowy portret młodej kobiety w owalnej winiecie: upięte włosy, ciemna suknia z wysoką stójką, przy ramieniu bukiecik kwiatów. Awers: „Jan Mieczkowski — w Warszawie” z orłem cesarskim. Rewers w kolorze czerwonym: „Exposition Universelle à Paris 1878 — Médaille d'Or”, „Warszawa, Róg Senatorskiej i Miodowej No 1”, „Succursale à Paris” (druk Leopold Türkel, Wiedeń); wytłoczony rok „1887”. Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:18 · fotografia gabinetowa
Fotografia wizytowa z zakładu Jana Mieczkowskiego w Warszawie (okres z filią paryską). Popiersiowy portret młodej kobiety/nastolatki z długim, przerzuconym przez ramię warkoczem i grzywką; jasna suknia z wysoką stójką, ciemną aksamitną tasiemką i ozdobnym guzikiem/broszką pod szyją. Awers: czerwony napis „Jan Mieczkowski — w Warszawie”. Rewers: „Exposition Universelle à Paris 1878 — Médaille d'Or”, sygnatura „J. Mieczkowski”, „Róg Senatorskiej i Miodowej Nr 496 (1)”, „Succursale à Paris”; wytłoczony rok „1888”. Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:13 · fotografia wizytowa (carte de visite / CDV)
Fotografia wizytowa (carte de visite) z warszawskiego zakładu „Conrad” przy ul. Erywańskiej (plac Zielony) 14. Popiersiowy portret młodej kobiety w owalnej winiecie: ciemna suknia z wysoką stójką, pionowymi zakładkami i rzędem drobnych guziczków, z ozdobną broszką pod szyją; modna grzywka. Rewers z eklektyczno-secesyjną winietą „Fotografija Artystyczna — Conrad w Warszawie”, rzędem medali wystawowych i medalionem cara Aleksandra III (panował 1881–1894) oraz datą medalu 1885 — co wraz z formatem wizytówki datuje kartę na ok. 1888–1893 (Warszawa, zabór rosyjski). Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:23 · fotografia wizytowa (carte de visite / CDV)
Fotografia wizytowa z firmy „J. Mieczkowski” w Warszawie (adres „Miodowa 3, Dom własny” — siedziba Nowo-Miodowa, okres po śmierci założyciela). Popiersiowy, wyblakły portret mężczyzny z podkręconym wąsem, w ciemnej marynarce z klapami. Awers: „Jan Mieczkowski — w Warszawie”. Rewers: „Exposition Universelle à Paris 1878 — Médaille d'Or”, sygnatura „J. Mieczkowski”, adres „Miodowa 3, Dom własny”; druk Türkel & Steiner, Wiedeń. Datowanie ok. 1890–1895. Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:12 · fotografia wizytowa (carte de visite / CDV)
Fotografia wizytowa z firmy „J. Mieczkowski” (Miodowa 3, „Dom własny” — siedziba Nowo-Miodowa; okres po śmierci założyciela). Popiersiowy portret młodej kobiety z kwiatami we włosach i dużym, ozdobnym koronkowym kołnierzem przypiętym kwiatami; ciemna suknia. Awers: „Jan Mieczkowski — w Warszawie”. Rewers: „Exposition Universelle à Paris 1878 — Médaille d'Or”, sygnatura „J. Mieczkowski”, „Miodowa 3, Dom własny”; druk Türkel & Steiner (Wiedeń). Datowanie ok. 1890–1895. Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:20 · fotografia wizytowa (carte de visite / CDV)
Fotografia wizytowa z zakładu „Conrad” w Warszawie (ul. Erywańska / plac Zielony 14). Popiersiowy portret mężczyzny w ciemnym garniturze, z włosami zaczesanymi do tyłu i okazałym, podkręconym wąsem; krawat spięty ozdobną szpilką. Awers z monogramem i złoconą lilijką heraldyczną. Rewers z ozdobną, kaligraficzną winietą „Fotografija Artystyczna — Conrad w Warszawie”, medalionem cara Aleksandra III i medalami wystawowymi; datowanie ok. 1890–1895 (Warszawa, zabór rosyjski). Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:24 · fotografia wizytowa (carte de visite / CDV)
Fotografia gabinetowa z firmy „J. Mieczkowski” w Warszawie (Nowo-Miodowa 1, „Dom własny”). Popiersiowy portret kobiety w średnim wieku z upiętymi, kręconymi włosami spiętymi ozdobnym grzebykiem; ciemna suknia z bufiastymi rękawami (moda pocz. lat 90.) i broszką pod szyją. Awers: „Jan Mieczkowski — w Warszawie”. Rewers: „Exposition Universelle à Paris 1878 — Médaille d'Or”, sygnatura „J. Mieczkowski”, adres „Nowo-Miodowa 1, Dom własny”; druk Türkel & Steiner, Wiedeń; wytłoczony rok „189[2]”. Datowanie ok. 1892. Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:9 · fotografia gabinetowa
Fotografia gabinetowa z firmy „J. Mieczkowski” (Nowo-Miodowa 1, „Dom własny”; okres po śmierci założyciela). Popiersiowy portret młodego mężczyzny z wąsem, w ciemnym dwurzędowym surducie z jasnym krawatem. Awers: „Jan Mieczkowski — w Warszawie”. Rewers: „Exposition Universelle à Paris 1878 — Médaille d'Or”, sygnatura „J. Mieczkowski”, „Nowo-Miodowa 1, Dom własny”, wytłoczony rok „1893”, druk Türkel & Steiner (Wiedeń), oraz odręczna dedykacja „Na pamiątkę od brata Józefa G[…]” (nazwisko słabo czytelne — do odczytania z oryginału). Portret przedstawia prawdopodobnie owego „brata Józefa”. Datowanie ok. 1893.
DZF:3:14 · fotografia gabinetowa
Fotografia gabinetowa z zakładu S. Trzcińskiego w Warszawie (Żabia 9, róg Placu Bankowego). Grupowy portret trzech kobiet/dziewcząt (najpewniej sióstr) w ciemnych, wysoko zapinanych sukniach z bufiastymi rękawami; jedna trzyma książeczkę, inna niewielki bukiet. Awers sygnowany „S. Trzciński — w Warszawie” z monogramem ST. Rewers z secesyjną winietą i mottem „Niepogoda nie robi różnicy w zdjęciach; Klisze przechowują się” (druk Lit. O. Fleck, Warszawa). Krój rękawów datuje kartę na ok. 1893–1898. Osoby niezidentyfikowane.
DZF:3:42 · fotografia gabinetowa
Fotografia gabinetowa z warszawskiej firmy „J. Mieczkowski” przy Nowo-Miodowej 1. Ponieważ założyciel, Jan Mieczkowski, zmarł w 1889 r., karty z tego adresu i z tytułem „Photographie de la Cour Impériale de Russie” pochodzą już z okresu prowadzenia zakładu przez następców (syna). Popiersiowy portret młodego mężczyzny z wąsem, w ciemnym surducie; na awersie zachowane niebieskie linie retuszerskie (kadrowanie). Awers: „J. Mieczkowski — Varsovie”, orły z datami 1874 i 1894. Rewers bogato zdobiony: „Photographie de la Cour Impériale de Russie, 12 medali w tym 5 złotych i dyplom honorowy”, orły cesarskie z datą 1894, liczne odznaczenia (Rosja, Persja, Austria, Niemcy, Portugalia, Meklemburgia), adres „Nowo-Miodowa 1”; wytłoczony rok „1896”; druk Türkel & Steiner, Wiedeń. Datowanie ok. 1894–1896. Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:5 · fotografia gabinetowa
Fotografia gabinetowa z firmy „J. Mieczkowski” (Nowo-Miodowa 1; okres po śmierci założyciela). Popiersiowy portret młodego mężczyzny z wąsikiem, w ciemnej marynarce z wysokim białym kołnierzykiem. Awers: „J. Mieczkowski — Varsovie” z orłami cesarskimi. Rewers z bogatą winietą „Photographie de la Cour Impériale de Russie” (orły 1874/1894, „12 medali w tym 5 złotych i dyplom honorowy”, Nowo-Miodowa 1). Datowanie ok. 1894–1898. Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:15 · fotografia gabinetowa
Fotografia gabinetowa z firmy „J. Mieczkowski” (Nowo-Miodowa 1; okres po śmierci założyciela). Popiersiowy portret młodego mężczyzny w ciemnym, jednorzędowym mundurku ze stójką i rzędem guzików — prawdopodobnie mundur szkolny (gimnazjalny) lub urzędniczy z okresu zaboru rosyjskiego (do potwierdzenia). Awers: „J. Mieczkowski — Varsovie” (orły 1874/1894). Rewers z winietą „Photographie de la Cour Impériale de Russie”, wytłoczony rok „1894”, druk Türkel & Steiner (Wiedeń). Datowanie ok. 1894. Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:21 · fotografia gabinetowa
Fotografia gabinetowa z zakładu „M. Pusch” w Warszawie, specjalizującego się w fotografii teatralnej („Fotografia Teatrów”, ul. Miodowa 1). Popiersiowy portret młodej kobiety w ciemnej sukni w drobne białe groszki, z modnymi bufiastymi rękawami (typ gigot), aksamitkami przy szyi i sznurem pereł. Awers sygnowany „M. Pusch — w Warszawie” z godłem liry. Rewers: „M. Pusch, Fotografia Teatrów w Warszawie, Ulica Miodowa No 1, «Naśladownictwo zastrzeżone», Klisze zachowują się i na żądanie można mieć odbicia”. Krój rękawów datuje kartę na ok. 1894–1898. Osoba niezidentyfikowana (zakład teatralny — możliwy związek ze środowiskiem scenicznym; do potwierdzenia).
DZF:3:38 · fotografia gabinetowa
Fotografia gabinetowa z zakładu S. Trzcińskiego w Warszawie (Żabia 9, róg Placu Bankowego). Popiersiowy, profilowy portret młodej kobiety z upiętymi włosami, w ciemnej sukni z bufiastymi rękawami i koronkową wstawką pod szyją. Awers sygnowany „S. Trzciński — w Warszawie” (zielony) z monogramem ST. Rewers z zieloną, secesyjną winietą, adresem „Żabia No 9, róg Placu Bankowego” i mottem „Niepogoda nie robi różnicy w zdjęciach” (druk Othon Fleck, Warszawa). Datowanie ok. 1895–1900. Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:45 · fotografia gabinetowa
Fotografia gabinetowa z zakładu W. Twardzickiego w Warszawie (Niecała 12). Popiersiowy portret młodego mężczyzny w ciemnym stroju duchownym ze stójką — kleryka lub księdza. Awers sygnowany „W. Twardzicki — w Warszawie”. Rewers z herbową winietą oraz odręcznym wpisem: sentencja „Kiedy cierpieć, to wytrwale; kiedy kochać, to już stale” i podpis „P. Podgórski” (druk Lit. H. Kohn). Portret przedstawia najpewniej owego P. Podgórskiego. Datowanie ok. 1895–1905 (do potwierdzenia).
DZF:3:49 · fotografia gabinetowa
Fotografia gabinetowa z firmy „J. Mieczkowski” (Nowo-Miodowa 1; okres po śmierci założyciela). Popiersiowy portret młodej kobiety z upiętymi, falującymi włosami; ciemna suknia z ozdobną koronkową pelerynką i zawieszką na szyi. Awers: „J. Mieczkowski — Varsovie” (orły 1874/1894). Rewers z winietą „Photographie de la Cour Impériale de Russie”, wytłoczony rok „1896”, druk Türkel & Steiner (Wiedeń). Datowanie ok. 1896. Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:16 · fotografia gabinetowa
Fotografia gabinetowa z firmy „J. Mieczkowski” w Warszawie, Nowo-Miodowa 1 („Dom własny”) — z okresu po śmierci założyciela (1889), gdy zakład prowadzili następcy. Popiersiowy portret mężczyzny z okazałym, podkręconym wąsem, w ciemnej marynarce, z muszką i jedwabnym krawatem. Awers: złocony „Jan Mieczkowski — w Warszawie”. Rewers: „Exposition Universelle à Paris 1878 — Médaille d'Or”, sygnatura „J. Mieczkowski”, adres „Nowo-Miodowa 1, Dom własny”; wytłoczony rok „1898”; druk Türkel & Steiner, Wiedeń. Datowanie ok. 1898. Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:6 · fotografia gabinetowa
Fotografia gabinetowa z zakładu Władysława Ryfferta („i Ska”) w Warszawie (ul. Królewska 39). Popiersiowy portret młodego mężczyzny w ciemnym stroju wieczorowym z białą muszką i wysokim kołnierzykiem. Awers sygnowany złotem „W. Ryffert i Ska — w Warszawie”. Rewers z winietą (motyw globusa i wschodzącego słońca), adresem „ul. Królewska No 39” (druk Lit. O. Fleck, Warszawa). Datowanie ok. 1898–1905. Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:27 · fotografia gabinetowa
Fotografia gabinetowa z warszawskiej firmy „J. Mieczkowski” przy Nowo-Miodowej 1 (po śmierci założyciela w 1889 r. zakład prowadzili następcy). Popiersiowy portret młodego mężczyzny z wąsem, w ciemnym surducie z ciemną muszką. Awers: „J. Mieczkowski — Varsovie” z orłami cesarskimi. Rewers z bogatą winietą „Photographie de la Cour Impériale de Russie” (orły 1874/1894, „12 medali w tym 5 złotych i dyplom honorowy”, Nowo-Miodowa 1), wytłoczony rok „1899” oraz odręczna dedykacja atramentem zakończona datą „22 Czerwca 1899” (treść dedykacji trudno czytelna — do odczytania z oryginału). Egzemplarz powiązany z DZF:3:8 (ta sama data 22 VI 1899, również z dedykacją). Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:7 · fotografia gabinetowa
Fotografia gabinetowa z firmy „J. Mieczkowski” w Warszawie (Nowo-Miodowa 1; okres po śmierci założyciela). Popiersiowy portret młodego mężczyzny z wąsem, w ciemnej marynarce z dużą białą kokardą (krawat typu lavallière — często noszony przez artystów/studentów). Awers: „J. Mieczkowski — Varsovie” z orłami cesarskimi. Rewers z winietą „Photographie de la Cour Impériale de Russie” (wytłoczony rok „1899”) oraz obszerną odręczną dedykacją atramentem z datą „22 Czerwca 1899”; w dopisku pojawia się imię „Zofia” (dalsze słowa i nazwisko słabo czytelne — do odczytania z oryginału). Egzemplarz powiązany z DZF:3:7 (ta sama data 22 VI 1899). Osoba do potwierdzenia.
DZF:3:8 · fotografia gabinetowa
Fotografia gabinetowa z warszawskiego zakładu „J. Golcz” — pracowni Jadwigi Golcz przy Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych, mieszczącej się w Hotelu Bristol. Popiersiowy, miękko winietowany portret starszego, łysiejącego mężczyzny z siwym, podkręconym wąsem i bródką, w ciemnym surducie, jasnej kamizelce i wzorzystym krawacie. Awers z tłoczonym podpisem „J. Golcz — Varsovie”; rewers: „Zakład Fotograficzny Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych, J. Golcz, Warszawa, Hotel Bristol”. Ponieważ Hotel Bristol otwarto w 1901 r., karta pochodzi z ok. 1901–1910. Jadwiga Golcz była jedną z pionierek polskiej fotografii. Osoba portretowana niezidentyfikowana.
DZF:3:35 · fotografia gabinetowa (miękko winietowany portret)
Fotografia gabinetowa z warszawskiego atelier „Bernardi” (własność Bernarda Alperna) przy ul. Marszałkowskiej 114. Popiersiowy portret młodej kobiety z bufiastą fryzurą typu pompadour, w ciemnej sukni z wysoką stójką i pionowymi zakładkami, z długim łańcuszkiem na piersi. Awers z tłoczoną, secesyjną winietą i monogramem zakładu; napis „«Bernardi» Varsovie”. Rewers reklamowy: „«Bernardi» Warszawa, Fotografia Artystyczna, Marszałkowska № 114; filja Nowy-Świat 43 pod firmą «Moro»; filje w Ciechocinku i Mławie pod firmą B. Alpern” (druk Kühle, Miksche & Türk, Wiedeń–Warszawa). Adres Marszałkowska 114 wskazuje na lata 1904–1930; fryzura i krój sukni zawężają datowanie do ok. 1904–1912. Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:33 · fotografia gabinetowa (karton z tłoczoną winietą)
Fotografia gabinetowa z zakładu Czesława Kulewskiego w Warszawie (Nowy-Świat 57). Popiersiowy portret starszej kobiety o siwych, upiętych włosach, w ciemnej sukni z koronkową wstawką pod szyją i puszystym boa. Awers sygnowany „Czesław Kulewski — Warszawa, Nowy-Świat 57”. Na rewersie odręczna dedykacja atramentem: „Panu Władysławowi Stoko[wskiemu] na pamiątkę, w dowód prawdziwej życzliwości — Celestyna Wad[owska]”, „Warszawa dnia 11 [miesiąc nieczytelny] 1904 r.”. Portret przedstawia najpewniej ofiarodawczynię (Celestynę Wad[owską]); nazwiska do odczytania/potwierdzenia z oryginału. Datowanie pewne: 1904.
DZF:3:41 · fotografia gabinetowa
Fotografia gabinetowa z zakładu Władysława Ryfferta w Warszawie (ul. Królewska 39). Portret rodzinny: matka i siedzący ojciec (z wąsem) oraz dwoje dzieci — chłopiec w bluzie z dużym kołnierzem marynarskim, na kolanach ojca małe dziecko; studyjna aranżacja z rzeźbionymi fotelami, futrem i dywanem. Awers sygnowany „W. Ryffert — w Warszawie”. Rewers z secesyjną winietą, adresem „ul. Królewska No 39”, numerem telefonu 115-93 i adnotacją „Klisze przechowują się”. Numer telefonu datuje kartę na ok. 1905–1915. Osoby niezidentyfikowane.
DZF:3:31 · fotografia gabinetowa
Fotografia gabinetowa z zakładu Władysława Ryfferta w Warszawie (ul. Królewska 39). Portret niemowlęcia w białej sukience, siedzącego w ozdobnym, tapicerowanym fotelu na tle malowanego tła. Awers sygnowany „W. Ryffert — Warszawa”. Rewers z secesyjną winietą, adresem „ul. Królewska No 39” i numerem telefonu 115-93. Datowanie ok. 1905–1915. Osoba niezidentyfikowana.
DZF:3:32 · fotografia gabinetowa
Fotografia (odbitka na teksturowanym passe-partout) z warszawskiego atelier „Rembrandt” przy ul. Marszałkowskiej. Popiersiowy portret pary: mężczyzna w garniturze z krawatem, kobieta z falowaną fryzurą (bob) w ciemnej sukni — strój i uczesanie wskazują na lata 20. XX w. (międzywojnie). Sygnatura tłoczona na awersie „Atelier Rembrandt — Warszawa, Marszałkowska / Varsovie”. Rewers bez nadruku, ołówkiem „20”. Osoby niezidentyfikowane.
DZF:3:53 · fotografia (odbitka) na passe-partout
Nie karta pocztowa, lecz papierowa obwoluta, w której sprzedawano komplet: w ozdobnej ramce widnieje napis „Pamiątka z Warszawy. 10 artystycznych fotografii do albumu”. Klapę opatrzono drukiem „Fot. J. Krywult, Warszawa — 1936 r. Przedruk wzbroniony”, co datuje całość zestawu. Papier przybrudzony, krawędzie przetarte.
PT:8:55 · papierowa okładka zestawu fotografii
Nie druk pocztówkowy, lecz oryginalna odbitka o ząbkowanych brzegach, wyjęta z zestawu dziesięciu fotografii do albumu „Pamiątka z Warszawy”. Podpis na awersie brzmi „Warszawa. Plac Napoleona”, w kadrze stoi wieżowiec Prudential. Rewers ogranicza się do nazwiska J. Krywulta i zastrzeżenia praw autorskich; zestaw sygnowano rokiem 1936.
PT:8:56 · oryginalna odbitka, zestaw „Pamiątka z Warszawy”
Oryginalna odbitka o ząbkowanych brzegach, nie druk pocztówkowy: pochodzi z zestawu „Pamiątka z Warszawy — 10 artystycznych fotografii do albumu” z 1936 roku. Awers z drukowanym podpisem ukazuje Rynek Starego Miasta w stanie sprzed zniszczeń. Na odwrocie sucha stopka „FOT. J. KRYWULT - WARSZAWA” i zastrzeżenie praw reprodukcji.
PT:8:57 · oryginalna odbitka, zestaw „Pamiątka z Warszawy”
Nie jest to druk pocztówkowy, lecz oryginalna odbitka o ząbkowanych brzegach, pochodząca z zestawu „Pamiątka z Warszawy — 10 artystycznych fotografii do albumu”. Awers z podpisem „Warszawa. Teatr Wielki” pokazuje gmach w stanie sprzed wojny, rewers nosi stopkę pracowni J. Krywulta z zastrzeżeniem praw autorskich. Zestaw datowany na 1936 rok.
PT:8:58 · oryginalna odbitka, zestaw „Pamiątka z Warszawy”
Odbitka o ząbkowanych brzegach pochodzi z zestawu dziesięciu fotografii „Pamiątka z Warszawy”, złożonego w 1936 roku przez J. Krywulta. Drukowany podpis na awersie brzmi „Warszawa. Fragment Ogrodu Saskiego”; w kadrze fontanna i bryła Pałacu Saskiego. Na odwrocie sucha adnotacja o zastrzeżonych prawach autorskich i reprodukcyjnych.
PT:8:59 · oryginalna odbitka, zestaw „Pamiątka z Warszawy”
Odbitka pochodzi z zestawu „Pamiątka z Warszawy — 10 artystycznych fotografii do albumu”, sygnowanego przez J. Krywulta i datowanego na 1936 rok. Drukowany podpis ogranicza się do dwóch słów: „Warszawa. Belweder”. Rewers zastrzega prawa autorskie i reprodukcji, a ząbkowane brzegi powtarzają się w pozostałych kartach kompletu.
PT:8:60 · oryginalna odbitka, zestaw „Pamiątka z Warszawy”
Ząbkowane brzegi i drukowany podpis na awersie zdradzają arkusz z kompletu „Pamiątka z Warszawy” — dziesięciu fotografii do albumu, sygnowanych przez J. Krywulta w 1936 roku. Zamek Królewski z Kolumną Zygmunta utrwalono tu w stanie sprzed późniejszych zniszczeń. Na odwrociu zastrzeżenie praw autorskich i reprodukcji.
PT:8:61 · oryginalna odbitka, zestaw „Pamiątka z Warszawy”
Jedna z dziesięciu odbitek wchodzących w skład zestawu „Pamiątka z Warszawy” z 1936 roku, o ząbkowanych brzegach. Awers z drukowanym podpisem „Warszawa. »Zachęta«” pokazuje gmach Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych z inskrypcją ARTIBUS. Na odwrocie sucha formuła: „Fot. J. Krywult — Warszawa, prawa autorskie i reprodukcji zastrzeżone”.
PT:8:62 · oryginalna odbitka, zestaw „Pamiątka z Warszawy”
Odbitka o ząbkowanych brzegach, jedna z dziesięciu fotografii kompletu sygnowanego przez J. Krywulta w 1936 roku. Drukowany podpis na awersie nazywa obiekt wprost: most ks. Józefa Poniatowskiego, ujęty w stanie sprzed wojny. Na odwrocie firmowy nadruk pracowni wraz z zastrzeżeniem praw autorskich i praw reprodukcji.
PT:8:63 · oryginalna odbitka, zestaw „Pamiątka z Warszawy”
Rok 1936 i warszawski zakład J. Krywulta stoją za tą odbitką, pochodzącą z albumowego kompletu „Pamiątka z Warszawy”. Drukowany podpis na awersie wskazuje pałac w Łazienkach, ujęty jako Pałac na Wodzie. Ząbkowane brzegi i papier fotograficzny odróżniają ją od kart drukowanych; rewers niesie tylko nazwisko autora i zastrzeżenie praw.
PT:8:64 · oryginalna odbitka, zestaw „Pamiątka z Warszawy”
Tramwaje i szyldy sklepów wzdłuż jednej z głównych ulic, utrwalone w 1936 roku przez J. Krywulta — pierzeja, której według katalogu w większości już nie ma. Odbitka należy do dziesięciofotograficznego kompletu „Pamiątka z Warszawy”, pomyślanego do wklejania w album; brzegi ząbkowane, rewers z zastrzeżeniem praw autorskich i reprodukcji.
PT:8:65 · oryginalna odbitka, zestaw „Pamiątka z Warszawy”
Odbitka o ząbkowanych brzegach, bez sygnatury wydawcy — nie druk pocztówkowy, lecz zdjęcie amatorskie. Awers pokazuje wypaloną, wielokondygnacyjną kamienicę, hałdy gruzu i przechodniów na pierwszym planie. Rewers zapisano ołówkiem po niemiecku, ze wzmianką o zniszczeniach i o roku 1940, oraz oznaczono numerem 34 — ten dopisek jest jedyną podstawą datowania.
PT:8:51 · oryginalna odbitka, brzegi ząbkowane
To nie druk pocztówkowy, lecz oryginalna odbitka o ząbkowanych brzegach, pozbawiona jakiejkolwiek sygnatury wydawcy. W kadrze zburzona kamienica narożna, sygnalizator, grupa mężczyzn przy rumowisku i tłum na pierwszym planie. Rewers opisano ołówkiem po niemiecku — „Zerstörungen Warschau … nach dem Krieg 1940” — i oznaczono numerem 35; ta sama ręka wraca na odbitce PT:8:51.
PT:8:52 · oryginalna odbitka, ząbkowane brzegi
To nie druk pocztówkowy, lecz oryginalna odbitka bez sygnatury wydawcy. Na awersie ruiny wielokondygnacyjnych kamienic, wielka hałda gruzu, przechodnie na pierwszym planie i ocalały dom po lewej. Rewers nosi stempel warszawskiego zakładu K. Zaniewska, C 2497, oraz odręczny niemiecki opis ołówkiem — na tym opiera się całe datowanie.
PT:8:53 · oryginalna odbitka fotograficzna, amatorska
Odbitka na papierze ze znakiem wodnym AGFA Brovira, o ząbkowanych brzegach — nie druk pocztowy, lecz zdjęcie amatorskie. Widać zwały gruzu, ocalałą arkadę parteru i grupę ludzi z wiadrami. Rewers nosi trzy późniejsze adnotacje: atramentowe „Lorenz” oraz ołówkowe „Warsaw 1939” i „wrong description”. Budynku nie udało się dotąd zidentyfikować.
PT:8:54 · oryginalna odbitka, papier AGFA Brovira
Dla tego zestawienia nie ma kart.