Mielec · pocztówki i historia

Mielec 1939 — obiektyw Wiktora Jadernego

Dwie pocztówki tuż przed wojną

Po śmierci Augusta Jadernego we wrześniu 1921 roku pracownię przy ulicy Kolejowej przejął jego syn Wiktor Jaderny (1901–1983). W tym zbiorze po Wiktorze zostały tylko dwie karty — ale obie z samego schyłku dwudziestolecia międzywojennego, wydane w lutym 1939 roku nakładem mieleckiej księgarni E. Dębickiego.

Obie pokazują miasto w jego przedwojennym rozkwicie: neogotycki gmach gimnazjum, pałac hrabiów Oborskich, pomnik Wolności, ulicę Kościuszki i przystań kajakową nad Wisłoką — kilka miesięcy przed tym, jak wrzesień 1939 roku zmienił wszystko.

Karta wieloobrazkowa Mielca

PT:5:9

Datowanie: Luty 1939 roku — oznaczenie „2-39” w stopce.
Awers: Wklęsłodruk w sepii, układ wieloobrazkowy: „Widok na miasto z plaży”, „Pałac hr. Oborskich” w parku, „Pomnik Wolności” w owalu centralnym, handlowa „Ul. Kościuszki” oraz „Przystań Oddziału Kajakowego Sokoła” nad Wisłoką. Nadruk: „MIELEC.”
Rewers: Podzielony, czysty. Stopka: „Nakładem Księgarni E. Dębicki, Mielec. Przedruk wzbroniony. Fot. W. Jaderny, Mielec. 2-39”.
Historia i kontekst: Przystań kajakowa Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” była symbolem nowoczesnego, sportowego stylu życia mieleckiej młodzieży międzywojnia. Karta wydana w lutym 1939 roku, kilka miesięcy przed wybuchem wojny, dokumentuje miasto u szczytu jego przedwojennego rozwoju — nieświadome tego, co nadejdzie jeszcze tego samego roku.

Gmach Gimnazjum Państwowego im. St. Konarskiego

PT:5:10

Datowanie: Ok. 1939 — ta sama seria wydawnicza co karta wieloobrazkowa.
Awers: Wklęsłodruk w sepii: okazały, neogotycki gmach Gimnazjum Państwowego im. Stanisława Konarskiego, z charakterystycznymi schodkowymi szczytami i dużymi oknami sal lekcyjnych, otoczony ogrodem szkolnym z młodymi drzewami. Podpis: „MIELEC. Gimnazjum Państw. im. St. Konarskiego”.
Rewers: Podzielony, czysty. Stopka identyczna jak na karcie wieloobrazkowej: „Nakładem Księgarni E. Dębicki, Mielec. Przedruk wzbroniony. Fot. W. Jaderny, Mielec”.
Historia i kontekst: Gimnazjum było jedną z najbardziej reprezentacyjnych budowli użyteczności publicznej przedwojennego Mielca — kuźnią lokalnych elit i dumą samorządu. To, że obie ostatnie karty tego zbioru sygnował już nie August, a Wiktor Jaderny, samo w sobie domyka opowieść: syn kontynuował dzieło ojca dokumentowania miasta aż do progu wojny, która zerwała tę ciągłość na kolejne dekady.