Jarosław · pocztówki i historia

Salon fotograficzny Hennerów w Jarosławiu

Filia przemyskiego zakładu, 1890–1906

W 1890 roku do Jarosławia przybył Bernard (Berl) Henner junior, syn przemyskiego nestora fotografii Bernarda Hennera seniora. Początkowo prowadził tu oficjalną filię zakładu ojca przy ul. Kraszewskiego, sygnowaną „B. Henner – Przemyśl, Filia Jarosław”, a od 1903 roku samodzielne atelier przy ul. Grunwaldzkiej.

Henner junior posługiwał się tytułem cesarsko-królewskiego nadwornego fotografa. W jego salonie portretowali się duchowni obu obrządków, oficerowie garnizonu i zamożne mieszczanki — cztery karty niżej pokazują różne etapy i wzory rewersów jego zakładu.

Duchowny z inskrypcją cyrylicą, 1893

DZF:4:22

Datowanie: Data „1893” widoczna w odręcznym dopisku na rewersie.
Awers: Popiersiowy portret młodego duchownego w okularach, w ciemnej sutannie z białą koloratką. Nadruk: „B. Henner – Przemyśl, Filia Jarosław”.
Rewers: Karton kremowo-beżowy (nie czarny) z czarnym nadrukiem: herb austro-węgierski trzymany przez dwa gryfy oraz łuk medali wystawowych — widocznych jest pięć medalionów, nie cztery, co sugeruje, że lista nagród mogła być pełniejsza niż zwykle się podaje. Odręczna inskrypcja cyrylicą u góry jest zbyt drobna, by jednoznacznie odczytać całe imię i nazwisko — sama data 1893 obok niej jest czytelna. Druk: Türkel & Steiner, Wien.
Historia i kontekst: Obecność inskrypcji cyrylicą wskazuje na duchownego obrządku greckokatolickiego — Jarosław był ważnym ośrodkiem ukraińskiego życia religijnego w Galicji.

Mężczyzna ze stemplem c.k. Namiestnictwa

DZF:4:20

Datowanie: Okres działalności filii jarosławskiej Hennera, ok. 1895–1906, na podstawie obecności ślepego stempla urzędowego.
Awers: Wizytówka CDV dojrzałego mężczyzny z wąsem, w garniturze z kamizelką. Wyraźny, ślepy (tłoczony) okrągły stempel urzędowy z napisem „K.K. STATTHALTEREI” (c.k. Namiestnictwo we Lwowie). Dwa otwory po dziurkaczu — po przekątnej kartonika (jeden w górnym, jeden w dolnym rogu), nie oba w górnej części.
Rewers: Ten sam wzór z herbem i medalami co karta portretu duchownego (DZF:4:22). Druk wiedeńskiej litografii Eisenschiml & Wachtl. Brak korespondencji.
Historia i kontekst: Zdjęcie zostało wtórnie użyte jako urzędowe zdjęcie legitymacyjne wpięte do akt c.k. Namiestnictwa we Lwowie — ślepa pieczęć i otwory po dziurkaczu to bezpośredni ślad dawnej biurokracji habsburskiej.

Kobieta z broszką-kameą, ul. Krakowska

DZF:9:32

Datowanie: Adres „ul. Krakowska” wydrukowany na kartoniku wskazuje na przejściowy etap działalności Hennera juniora przed przeprowadzką na Grunwaldzką.
Awers: Portret w owalnej winiecie: kobieta w ciemnym żakiecie z szerokim kołnierzem, jedwabna kokarda spięta broszką-kameą. Napis „B. Henner Jarosław, ul. Krakowska”.
Rewers: Niebieski nadruk (na kremowym kartonie) z dwujęzyczną tytulaturą: „Ces. i Król. Nadworny Fotograf / k.u.k. Hof-Photograph — B. Henner, Jarosław, ul. Krakowska” i godłem cesarskim. Druk Leop. Loebenstein, Wien.
Historia i kontekst: Tytuł nadwornego fotografa na karcie z ul. Krakowskiej dokumentuje najwyższy status rzemiosła Hennera w tym okresie działalności.

Młody duchowny z podpisem i datą, 1902

DZF:9:29

Datowanie: Odręczna dedykacja z datą „29.IX.1902” na awersie, obok podpisu fotografa.
Awers: Portret gabinetowy młodego duchownego w ciemnej sutannie z białą, sztywną koloratką. Dedykacja i podpis „B. Henner Jarosław” widoczne w dolnej części zdjęcia.
Rewers: Karton w odcieniu ciemnej zieleni/szarości, minimalistyczny wzór secesyjny z dwugłowym orłem cesarskim i podpisem „Atelier B. Henner Jarosław”. Brak medali.
Historia i kontekst: Datowane i podpisane osobiście przez Hennera portrety gabinetowe z początku XX wieku są rzadkością — świadectwo bliskich relacji fotografa z jarosławskim duchowieństwem.