Fotograf

Jan Bułhak

Jan Bułhak urodził się w 1876 roku, zmarł w 1950. Bywa nazywany (to określenie publicystyczne, nie tytuł formalny) „ojcem polskiej fotografii”. Według jednego źródła pochodził z dworu w Peresiece pod Mińskiem Litewskim, studiował filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim, a swój pierwszy aparat otrzymał od żony około 1905 roku — to ostatnie do potwierdzenia. Do spotkania z Ferdynandem Ruszczycem, które go ukierunkowało na fotografię, doszło — jak sam Bułhak podawał we wspomnieniach raz jedną, raz drugą datę — w 1910 lub 1911 roku. W 1912 roku uczył się u Hugona Erfurtha w Dreźnie, a od tego samego roku aż do 1944 mieszkał i pracował w Wilnie, gdzie w latach 1919–1939 prowadził — według jednego źródła — Zakład Fotografii Artystycznej przy Uniwersytecie Stefana Batorego.

10kart

1miasto

1945–1950lata

Życiorys, ciąg dalszy

Jak pracował

W 1927 roku wprowadził do polskiego słownika pojęcie „fotografika” i rozwinął koncepcję Fotografii Ojczystej (z niemieckiego Heimatphotographie). Zorganizował pierwszą Wystawę Fotografii Ojczystej jesienią 1938 roku w Warszawie i w tym samym roku wydał w Poznaniu poradnik „Polska Fotografia Ojczysta”. Współtworzył Fotoklub Wileński (1927) i Fotoklub Polski (1930). W 1936 roku, na zlecenie Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego, wykonał — według jednego źródła — ponad sto „obrazów fotograficznych” Ziemi Śląskiej. W 1944 roku pożar pracowni wileńskiej zniszczył cały jego ówczesny dorobek; według jednego źródła spłonęło wtedy 10 tysięcy szklanych negatywów.

Co po nim zostało

W lipcu 1945 roku przyjechał do Warszawy. W 1946 roku, razem z Leonardem Sempolińskim, zainicjował powstanie Związku Polskich Artystów Fotografików i Polskiego Towarzystwa Fotograficznego, a w tym samym roku miał w Muzeum Narodowym w Warszawie indywidualną wystawę „Ruiny Warszawy” — pierwszą prezentację fotografiki w tym muzeum. W zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie jest dziś ok. 1000 jego fotografii i komponowanych albumów, w tym — według jednego źródła — 158 albumów miast i regionów II Rzeczpospolitej. Zmarł, według jednego źródła, w Giżycku. Karty z jego nazwiskiem w tym zbiorze pochodzą niemal na pewno z jednej konkretnej serii — powojennej dokumentacji odbudowy Warszawy z lat 1945–1950, wydawanej pocztówkowo pod szyldem „J. Bułhak i Syn”.

Wystawy i publikacje

Pierwsza Wystawa Fotografii Ojczystej, jesień 1938, Warszawa. Wystawa indywidualna „Ruiny Warszawy”, 1946, Muzeum Narodowe w Warszawie. Poradnik „Polska Fotografia Ojczysta”, Poznań 1938. W latach 1945–1950, razem z synem Januszem, wydawał cykl „Polska w fotogramach Jana Bułhaka i Syna” — według jednego źródła ponad 7000 zdjęć z Gdańska, Łodzi, Krakowa, ok. stu miejscowości Ziem Odzyskanych, Tatr, Sudetów, Warmii i Mazur.

Gdzie szukać dalej

Muzeum Narodowe w Warszawie i zbiory MuFo (zbiory.mufo.krakow.pl) prowadzą pełniejszą dokumentację dorobku; archiwum.artmuseum.pl i niezlasztuka.net dodają kontekst biograficzny.

Źródła

Muzeum Narodowe w Warszawie / Królikarnia · Jan Bułhak — zbiory MuFo · archiwum.artmuseum.pl · niezlasztuka.net · foto-info.pl · historiaposzukaj.pl

Ustalenia ze wskazanymi źródłami

Sygnatura „J. Bułhak i Syn” to wspólna firma Jana z synem Januszem, działająca od połowy lat 30. — sama sygnatura datuje kartę na po ok. 1935. Jedno hasło, wariant sygnatury.